Er zijn tijden waarin mensen elkaar waarschuwen. Voor ontwikkelingen die ernstig worden genoemd, voor dreigingen die eraan komen, voor krachten die werkzaam zouden zijn achter de zichtbare werkelijkheid. Die waarschuwingen zijn zelden kwaad bedoeld. Integendeel. Ze komen vaak voort uit betrokkenheid en uit een verlangen om anderen te beschermen.
Toch neem ik waar dat waarschuwen een keerzijde heeft die weinig wordt onderzocht.
Wie wordt gewaarschuwd, wordt onvermijdelijk verplaatst uit zijn eigen waarneming. De aandacht verschuift van wat iemand zelf ziet en ervaart, naar wat een ander heeft gezien en als urgent duidt. Daarmee ontstaat afhankelijkheid. Niet omdat de waarschuwer dat wil, maar omdat angst het vermogen aantast om van binnenuit te handelen.
Angst vernauwt. Zij maakt dat mensen hun handelen niet langer laten voortkomen uit inzicht, maar uit reactie. De ruimte om stil te blijven bij wat zich aandient, verdwijnt. Er moet iets worden gedaan. Er moet gekozen worden. Vaak snel. En zelden vanuit eigenheid.
Het gezegde ‘Handel niet zonder inzicht’ wordt wel verbonden met de Pythagoreïsche traditie. Met inzicht wordt daarbij niet een intellectueel begrijpen bedoeld, en evenmin een inzicht dat is overgenomen uit uitleg van een mens of instituut. Het gaat om inzicht dat voortkomt uit zuivere waarneming van binnenuit. Handelen dat daaruit voortkomt, is vrij. Handelen dat daar los van raakt, verliest zijn grond.
In dat licht ben ik anders gaan kijken naar de neiging om mensen te waarschuwen voor wat er mis zou kunnen gaan in de wereld. Niet omdat er geen reële ontwikkelingen zijn. Maar omdat het waarschuwen zelf iets kan beschadigen: het vermogen van mensen om hun eigen waarneming te vertrouwen en van daaruit te handelen.
Dit raakt ook aan mijn verhouding tot het schrijven van De Weg naar Vrijheid. Met dit verhaal heb ik in de eerste plaats mijzelf geholpen om helder te worden in mijn voelen en denken. Gaandeweg werd mij duidelijk dat ik het niet schrijf voor ‘de ander’, en evenmin om iemand te redden. Zou ik dat doen, dan zou ik mijn eigen uitgangspunt verlaten.
Het verhaal heeft mij geleerd dat innerlijke vrijheid niet ontstaat door overtuigen, uitleggen of waarschuwen. Zij ontstaat wanneer iemand ruimte ervaart om zelf te zien. Om niet meteen te weten. Om waarneming toe te laten zonder haar te vervangen door verklaringen of opdrachten.
Wat ik hoop, is dat de lezer in innerlijke beweging komt. Het is daarbij mijn volle bedoeling dat hij of zij zelf de richting kiest. Zonder dat ik daar enige zeggenschap over neem. Dit is geen terughoudendheid, maar een bewuste keuze.
Ik ben mij ervan bewust dat dit een andere houding vraagt dan die van de waarschuwer. Het vraagt het verdragen van onzekerheid. Het loslaten van de behoefte om gelijk te hebben. En het vertrouwen dat inzicht niet kan worden overgedragen, maar alleen kan ontstaan bij de lezer zelf.
Daarom schrijf ik De ‘Weg naar Vrijheid’ niet om mensen te alarmeren. Ik schrijf om ruimte te bieden. Omdat vrijheid zich niet onder druk ontplooit, maar door aandacht.
Ad Broere
Dit werk is gebaseerd op vrijwilligheid.
De link voor hen die op deze basis willen bijdragen:
