De olifant in de kamer

die niet wordt gezien

Ik viel in het laatste stuk van het praatprogramma van Pauw en Wit op 21 oktober, waarbij Halbe Zijlstra (VVD), Jimmy Dijk (SP) en Caroline van der Plas (BBB) met elkaar aan tafel zaten. Precies in het deel waarin Dijk de kans kreeg om iets van zijn ideeëngoed naar voren te brengen. Hij had het over de grote ondernemingen en over de enorme bedragen die uit Nederland verdwenen in de zakken van externe aandeelhouders. Zijlstra en van der Plas zaten met een geringschattende glimlach naar Dijk te kijken.

Van der Plas betoogde dat grote ondernemingen juist goed waren voor de Nederlandse economie omdat onder hun vleugels het MKB tot groei komt. Dit is het bekende verhaal, dat in alle economieboeken staat. Met de Hoogovens als voorbeeld, dat de hele regio rond Beverwijk/IJmuiden tot bloei bracht. Wat Dijk helaas niet duidelijk benadrukte was dat grote ondernemingen bepaald worden door aandeelhouderswaarde. En dat komt neer op geld en op rendementseisen.

Voorzitter VNO-NCW: ‘Ik spreek wekelijks bedrijven die zeggen liever te investeren buiten Nederland’ (FD 24 okt. 2025)

Als aan die rendementseisen niet tegemoet wordt gekomen dan verkopen aandeelhouders hun aandelen. Dit geldt in het bijzonder voor grote beleggers zoals Blackrock. De CEO’s van grote bedrijven staan onder druk van de aandeelhouders. Verkeerde investeringsbeslissingen worden ongenadig afgestraft. Daarom verdwijnen grote ondernemingen uit Nederland en laten een puinhoop onder het MKB achter zich.

Jammer dat Dijk hier niet explicieter over was, want hij haastte zich te zeggen dat hij niets op grote ondernemingen tegen heeft. Ik heb dat ook niet. Wel op aandeelhouderswaarde en op het waanidee dat geld een productiefactor is waarmee zoveel mogelijk geld moet worden verdiend. Zolang niet wordt ingezien dat dit het grootste struikelblok is in de economie verandert er niet echt iets. Evenmin door het via belastingheffing op te lossen, zoals de SP voorstaat.

(c) Ad Broere, econooom

#politiek #aandeelhouderswaarde #grote ondernemingen #MKB #verkiezingen