|
|
|
DE POORTEN OPEN ZETTEN
|
Terry Gilliam is mede oprichter van Monthy Python, de Britse comedy groep die de serie Monthy Python’s flying circus tussen 1969 en 1974 op de BBC bracht en de films ‘The holy grail’ en ‘The life of Brian’ produceerde.
|
|
De acteurs Eric Idle, Michael Palin, John Cleese, Graham Chapman en Terry Gilliam kregen door Monthy Python grote bekendheid. Na 1974 werkten ze nog regelmatig samen, maar gingen de groepsleden daarnaast hun eigen weg. John Cleese werd bijvoorbeeld wereldbekend door Fawlty Towers, een serie over een gestoorde hotelhouder, die in elke aflevering het middelpunt is van hilarische situaties. Michael Palin maakte vanaf 1980 veel reisprogramma’s voor de BBC, waaronder ‘Reis om de wereld in 80 dagen’, waarin hij een reis maakte langs de locaties, die de fantasy schrijver Jules Verne in zijn gelijknamige boek noemde.
|
|
|
Terry Gilliam ontwikkelde zich als regisseur. Er staan meerdere films op zijn naam, waarvan ‘The Fisher King’ en ’12 Monkeys’ de meest bekende zijn. Zijn films kenmerken zich door een creatieve fantasie, waardoor hij onwaarschijnlijke en onverwachte situaties tevoorschijn weet te toveren. Zijn film ‘De avonturen van Baron Munchausen’ uit 1988 wordt beschouwd als een flop. Dit komt mede doordat Gilliam tijdens het maken van de film ontslagen werd en later onder voorwaarden weer werd aangenomen om de film af te maken. Dit kwam het verhaal niet ten goede. Toch vind ik Baron Munchausen intrigerend, omdat er bijvoorbeeld met het tijdsbegrip wordt gespeeld, waardoor het boven de lineaire tijd wordt uitgetild.
|
|
|
Het verhaal gaat over een theatergezelschap dat vast komt te zitten in een stad, die belegerd wordt door de Turken. Het theaterstuk gaat over een oude man, die zijn levensverhaal op toneel brengt. Het theaterstuk en de realiteit gaan voortdurend in elkaar over, waardoor het de vraag is wat fantasie en wat werkelijkheid is. Aan de basis van het script staat het verhaal van de Duitse Baron Von Munchhausen, die de meest zotte verhalen vertelt alsof ze echt gebeurd zijn. Hij raakt bijvoorbeeld met zijn paard vast in een moeras en dreigt weg te zinken, wat hij voorkomt door zichzelf en zijn paard aan de staart van zijn pruik uit het moeras omhoog te trekken.
|
|
|
|
Verhalen, waarvan ieder redelijk mens kan bedenken, dat ze gefantaseerd zijn. En tegelijkertijd ook weer niet, want het is ook een allegorie voor de mens, die denkt dat hij zich op eigen kracht uit een penibele situatie kan bevrijden, door te beschikken over een bovennatuurlijke kracht. Terry Gilliam voert de oude man ten tonele, die blijkt Baron Munchausen te zijn. Als hij in het avontuur stapt, dan heeft hij de beschikking over formidabele krachten in de person van Berthold, de snelste hardloper ter wereld, Adolphus die een bovenmenselijk gezichtsvermogen heeft, Gustavus die beschikt over een buitengewoon gehoor en enorm sterke longen en de magistraal krachtige Albrecht.
|
|
Als Baron Munchausen dit team om zich heen heeft verzameld, dan is hij onoverwinnelijk. Ook wint hij zijn jeugdigheid terug, want tijd verloopt in het werkelijke leven niet lineair. De Turken worden door hen verjaagd en Munchausen komt in de stad om het heugelijke feit te delen dat ze vrij zijn. De stadsbestuurder ontkent dit echter. Hij heeft het op een akkoord gegooid met de belegeraar en voert een waar schrikbewind in de stad; alle burgers zijn gevangen door angst.
|
|
Het kost Munchausen grote moeite om de burgers ervan te overtuigen dat de stad niet langer wordt belegerd, maar uiteindelijk lukt het hem de poorten te openen en iedereen ziet dat het gevaar is geweken. Munchausen maakt een triomftocht door de stad. De stadsbestuurder, die in werkelijkheid de Dood is, heeft zichzelf getransformeerd in een grote raaf. Hij duikt op Munchausen en zuigt zijn levensenergie op.
|
|
De hele stad is in diepe rouw om het overlijden van Munchausen, maar de laatste draai blijkt te zijn, dat ook dit een verhaal is, dat aan het theaterpubliek wordt verteld door de oude man. En toch ook weer niet, want als de dochter van de theatereigenaar aan hem vraagt of het nu echt gebeurd is of niet, dan lacht de oude man haar toe, bestijgt zijn paard en verdwijnt uit beeld. Er zitten wat mij betreft meer mooie momenten in deze film, maar ik ga in dit verband daar niet uitgebreid op in.
|
|
|
|
Terry Gilliam (geboren in 1940), heeft intrigerende films gemaakt, waarvoor zijn opleiding in de ‘Seven Arts School’ en zijn natuurkundestudie een mooie grondslag vormen. Hij wordt een moeilijke man genoemd, die met iedereen ruzie maakte. In wat ik heb gezien van hem – Time Bandits, Fisher King, The ‘Adventures of Baron Munchausen’ – komt vooral zijn creatieve verbeeldingskracht naar voren. Het gegeven van een belegerde stad met bange burgers, doet mij denken aan wat er zich momenteel in de wereld afspeelt. Ook de stadsbestuurder, die de belegering van de stad aangrijpt om een terreurbewind uit te voeren, lijkt op wat er zich de afgelopen jaren en vandaag heeft voorgedaan en voordoet. Angst speelt een grote rol en het maakt ons onvrij. De bestuurders – en de media – wakkeren de angst aan. De mens die zich hiervan vrij maakt, is als Baron Munchausen. Hij verzamelt alle krachten om zich heen, om de belegering van de stad op te breken. Daardoor geeft hij de burgers van de stad in principe hun vrijheid terug. Er is echter één ding dat zij zelf moeten doen. Ze moeten erin geloven dat ze vrij zijn en daarvoor bereid zijn om de poort te openen. Pas dan blijkt dat de bedreiging verdwenen is en kan het grote feest losbarsten. Ook kunnen ze begrijpen dat zij hun leven hebben laten bepalen door de Dood, die hen in zijn kille greep heeft gehouden.
|
|
|
Wij kunnen evenals de burgers van de stad het erop wagen om de poort open te gooien. Wij kunnen voor het Leven kiezen in plaats van de Dood en afrekenen met de angst die ons heeft verlamd. Vanzelfsprekend doen de krachten, die ons willen beletten om werkelijk vrij te worden, er alles aan om ons in het oude vast te houden. Met elke dag een nieuwe portie ellende, Dan weer over het klimaat, dan oorlog, dan een nieuw virus, dan het instorten van de economie et cetera. Veel mensen zijn daardoor al murw gebeukt. Zij geloven nergens meer in en al helemaal niet in zichzelf. Misschien hopen ze – diep weg – op De Redder, die hen als Munchausen bevrijdt van de belegeraar. Misschien gaat dit ook wel gebeuren en worden ook wij vrije mensen. Maar dan is een ding wel zeker: de laatste stap moeten we zelf zetten en die is dat we het aandurven om de muren af te breken en de poorten te openen. Om dan te ontdekken dat de vijand – misschien wel eonenlang - in onze hoofden heeft gespookt. Als dit spook is verdwenen, dan is er niets anders dan Vrijheid en Eenheid. Want dat zijn de werkelijke basisgrondslagen van het Universum. Of, zoals de oude man zijn verhalen besluit: “Iedereen die daarvoor het talent had, leefde lang en gelukkig”
|
|
|
ARTIFICIELE EN NATUURLIJKE TIJD
|
|
De kalender waarop onze tijdrekening is gebaseerd is vrij recent ingevoerd. In 1582 werd deze onder de naam Gregoriaanse kalender ingevoerd door paus Gregorius de dertiende. Het is een kunstmatige constructie, wat al blijkt uit de ongelijkheid van de maandduur. Er zijn 7 maanden van 31 dagen, 4 maanden van 30 dagen en 1 maand met 28 dagen, eens in de vier jaar – schrikkeljaar – met 29 dagen. Dit laatste om het kalenderjaar te synchroniseren met het tropisch jaar van 365,2422 dagen. Ook de klok, gebaseerd op 12 uur en 60 minuten, is een kunstmatige constructie. De invoering van de kalender heeft de mensheid bewust gemaakt van tijd. Daarvoor leefde de mens met de bewegingen van zon en maan in een natuurlijk ritme. Van nieuwe maan tot volle maan en dan weer terug naar volle maan, was maatgevend voor bijvoorbeeld zaaien en oogsten en voor de menstruatiecyclus van vrouwen. De beweging van de zon, van lage stand in de winter en hoge stand in de zomer gaf de seizoenen aan. In het natuurlijk ritme lag wijsheid besloten. In het bijzonder bij vrouwen. De betekenis van vroedvrouw, bijvoorbeeld, is wijze vrouw.
|
|
|
|
fragment van een schilderij van Dali
|
|
|
De Gregoriaanse kalender heeft de mens verbroken van de natuur. Het kunstmatige en eenzijdig mannelijke karakter hiervan, heeft daartoe bijgedragen. Alleen al de manier waarop deze kalender werd ingevoerd, benadrukt het artificiële. Op 5 oktober 1582 werd de kalender officieel ingevoerd. Echter, om de kalender te synchroniseren met het tropisch jaar, werd ‘de tijd’ met tien dagen vooruitgezet, dus er werden tien dagen overgeslagen. Niet overal in de christelijke wereld werd de Gregoriaanse kalender echter op hetzelfde moment ingevoerd en waar dat werd gedaan in een later jaar, vergde het weer heel wat rekenwerk om de kalender te synchroniseren met het tropisch jaar. Het succes van de Gregoriaanse kalender is enorm. Overal in de wereld wordt deze gebruikt. Overigens, de Gregoriaanse kalender werd voorafgegaan door de Juliaanse kalender. Vernoemd naar Julius Caesar. Het zijn de Romeinen geweest met hun passie voor structuur, orde en hiërarchie, die de uitvinders waren van de kalender zoals we die nu over de hele wereld gebruiken. Gregorius XIII heeft deze, met wat aanpassingen, in de 16e eeuw heringevoerd.
|
|
|
|
Vader tijd met zijn zandloper en zeis was geboren. ‘Beidt uw tijd’, ‘Gedenk te sterven’, ‘Tijd is geld’, het zijn gezegdes die onderstrepen hoezeer wij horig zijn aan de tijd. Aan lineaire tijd in het bijzonder. Want de tijd , waarvan wij ons bewust zijn gemaakt, beweegt zich rechtlijnig van A naar B, van geboorte naar dood. Tussen geboorte en dood bestaan we en moeten we onszelf geschikt maken voor de eeuwigheid, of voor terugkeer naar de Vader. We hebben maar een kans, want het leven is eenmalig. Dus, we zijn in een kunstmatig bewustzijn gebracht van tijd en tijdelijkheid en moeten dan ook nog aan allerlei eisen voldoen om in de eeuwigheid te worden opgenomen… Dit is toch een script, geschreven door scriptschrijvers die de driedimensionale matrix vorm hebben gegeven en ons daarin als experiment in laten figureren.
|
|
Afschaffen van de Gregoriaanse kalender zou een belangrijke stap zijn om onze verbinding met de natuur te herstellen. We gaan daardoor onze plek in het natuurlijke ritme weer terugvinden en dat is buitengewoon goed voor het milieu, voor het klimaat en voor het natuurlijk evenwicht. Veel beter dan duizenden miljarden aan geld te investeren in ‘het redden van de aarde’. Want dat is volkomen absurd, omdat geld verdiend moet worden door dingen te produceren, waarvoor een aanslag wordt geplaagd op de natuurlijke hulpbronnen van de aarde en wat er op leeft, inclusief de arbeidskracht van mensen. Alles raakt uitgeput, mensen, natuur en aarde. Daarom is het zo belangrijk dat we de niet lineaire tijd leren te lezen en ernaar gaan handelen. De Gregoriaanse kalender is gebaseerd op het oorspronkelijke Babylonische model dat meting van ruimte verving door meting van tijd. Tijd is de vierde dimensie en geen functie van ruimte. Een cirkel op een plat vlak verdeeld in twaalf delen van 30° werd gebruikt als model voor de Gregoriaanse kalender. Een cirkel op een plat vlak heeft 360 graden (30 x 12). De jaarlijkse baan van de aarde rond de zon is 365¼ dagen. De tijdmeting volgens de standaard van de cirkel op een plat vlak lijkt regelmatig, maar is in werkelijkheid willekeurig en irrationeel. Zoals de maat van de tijd, zo is de maatstaf van onze geest en die is – in onze huidige menszijn - gevangen in de tijd.
|
|
|
Weinigen hebben ooit nagedacht over de effecten van de tijdstandaard, waaronder we leven, op ons bewustzijn. Ook hebben we niet de kans gekregen om na te denken over 'wat als’? Ja, wat als we onder een andere tijdsstandaard zouden leven. Vraag het de Australische Aboriginal, vraag het aan de bewoner van het Amazonewoud, aan de inheemse Amerikaan in het reservaat wat er met hun tijd is gebeurd en je zult begrijpen, dat wij -bewust – in verwarring worden gehouden.
|
|
DE SPONSORACTIE
|
|
Allereerst bedank ik allen heel hartelijk, die gehoor hebben gegeven aan mijn vraag om te sponsoren met vijf euro per maand. Ik heb tot nu toe - het equivalent van - 58 sponsors mogen begroeten. Er zijn bemoedigende reacties gekomen, van mensen die mij het van harte gunnen.
|
|
Ook zijn er kritische reacties. De vraag om donaties gaat meestal onder het motief om 'het werk te kunnen voortzetten'. Vanzelfsprekend kost het onderhouden van een website en alles wat erbij komt behalve tijd (...) ook geld. Sponsors helpen mij om mijn werk voort te kunnen zetten. Mijn belangrijkste motief is echter, dat ik waarde lever met wat ik schrijf. Die waarde mag ook financieel worden beloond door degenen die dat willen en kunnen.
|
Daaruit is mijn vraag om 200 sponsors voortgekomen, die per maand 5 euro aan mij overmaken. Het is in werkelijkheid een concrete toepassing van het 'waardecreatie eerst' principe. Ik lever waarde en wordt daarvoor beloond door hen die dat willen en kunnen. Op die manier is iedereen vrij om zijn eigen invulling te geven. Evenals dat ik degenen die daar een ander inzicht in hebben, niet met scheve ogen aankijk. Ook zij blijven welkom als abonnee.
|
Het rekeningnummer van Humane Economy Publishing is NL59TRIO0379342502.
|
|
|
|
In het juninummer van HP De Tijd staat een interview met mij naar aanleiding van het boek 'Geld in de Bijrol'
|
|
|
|
|
|
|
|
AI is veel, behalve menselijk
|
|
|
|
Wat betekent vrijheid werkelijk? Hoe ontdekt een mens de vrijheid in zichzelf? Het gaat daarbij niet om de vrijheid die de mens wordt gegeven door een autoriteit. Evenmin gaat het om de vrijheid die voortkomt uit welvaart of bezit. Mijn nieuwste boek De Weg naar Vrijheid gaat over deze zoektocht. Ik denk dat de twee vragen van groot belang zijn …
|
|
|
|
|
|
|
|
De Weg naar Vrijheid is gepubliceerd
|
|
|
|
Blij en trots ben ik op dit prachtige boek, dat vandaag - 26 mei 2026 - bij mij werd aangeleverd door de drukker. Het is een roman geworden, omdat een roman ruimte geeft om mensen van binnenuit te volgen. Niet via theorieën of betogen, maar via hun leven, hun ontmoetingen, hun worstelingen en hun innerlijke groei. De eerste en tweede …
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Wie de geschiedenis bestudeert, ziet dat beschavingen zich vaak ontwikkelen volgens een terugkerend patroon. Er is een periode van opbouw, groei en expansie. Daarna volgt een hoogtepunt van macht, rijkdom en zelfvertrouwen. Vervolgens ontstaat langzaam verval. Schulden nemen toe, macht concentreert zich, de afstand tussen bestuur en bevolking wordt groter en samenlevingen raken steeds verder verwijderd van hun oorspronkelijke kracht. …
|
|
|
|
|
|
|
|
|
