Huxley beschreef in ‘Brave New World’ een samenleving waarin de mens zich aanpast aan een systeem dat zijn behoeften, gedrag en zelfs zijn geluk bepaalt. De mens ervaart nauwelijks nog dat hij iets wezenlijks heeft verloren.
Ik ga een stap verder: een samenleving waarin de mens zijn denken, oordelen en uiteindelijk zijn waarneming steeds meer laat voeden door AI.
Dan verandert niet alleen de inrichting van de maatschappij, maar ook de mens die daarin leeft. Wat hij belangrijk vindt, wat hij waarneemt en hoe hij met anderen omgaat, wordt steeds meer beïnvloed door systemen die geen eigen menselijke ervaring kennen.
En daarin ligt volgens mij de diepste spanning met mijn beeld van de Mens, die vanuit zijn eigen bewustzijn leeft, in plaats van zijn werkelijkheid aangereikt te krijgen.
Het meest verontrustende aan Huxleys wereld is, dat daarin de mens zijn gevangenschap niet als gevangenschap ervaart.
Hoever zijn we hierin al gevorderd? Diogenes ging op klaarlichte dag in Athene met een brandend lantarentje op zoek naar mensen. Mensen genoeg, maar mensen die datgene in zich droegen waarnaar hij op zoek was, waren er heel weinig. Herken je dit? Dan begrijp je waarom ik ‘Tussen leven en leugen’, ‘De weg naar vrijheid’ en ‘Brigg’ schreef.
Ad Broere
