Het Midden-Oosten is een groot gebied, waarin veel eeuwen tegelijk aanwezig lijken te zijn.
Wie ernaar kijkt, ziet niet alleen het heden. Onder de gebeurtenissen van nu liggen oudere lagen: herinneringen aan oorlogen, aan overheersing, aan verlies en vergelding.
Door de eeuwen heen hebben volkeren en rijken elkaar hier ontmoet en bestreden.
Jeruzalem kende de strijd tussen Joden en Romeinen. In Alexandrië botsten Grieken en Joden.
Romeinen en Parthen vochten hun oorlogen uit langs de grenzen van hun rijken.
Legers trokken door steden en landschappen, en met hen reisden ook ziekten die hele gebieden ontvolkten. Generaties groeiden op in de schaduw van geweld en herinnering.
Tegelijk is het Midden-Oosten niet alleen een gebied van conflicten. Het is ook een van de regio’s waar de cultuur waarin wij leven haar eerste vorm aannam. Hier ontstonden de eerste steden, handel, religieuze tradities en verhalen, die tot op vandaag doorwerken in het denken en de religieuze beleving van grote delen van de wereld.
Soms wordt gezegd dat wat hier begon, hier ook zou kunnen eindigen. Of dat waar is, weetik niet. Geschiedenis volgt geen rechte lijn. Zij beweegt met en door de mens.
In elke tijd komen spanningen tot een punt waarop oude patronen zich herhalen of juist worden doorbroken. De mens draagt immers beide mogelijkheden in zich: de neiging tot strijd, maar ook het vermogen om te zien, te begrijpen en bewust een andere richting te kiezen. Wanneer dat vermogen wakker wordt, kan de loop van gebeurtenissen veranderen.
Wie vandaag naar dit gebied kijkt, ziet daarom niet alleen een conflict van dit moment.
Wat zichtbaar wordt, is een spanning die zich in lange tijd heeft opgebouwd.
In zo’n situatie ligt het voor de hand om partij te kiezen en meegezogen te worden in de emoties van strijd en vergelding. Toch kan er ook een andere houding zijn: die van de beschouwende mens.
Aandachtig kijken is geen passiviteit en komt evenmin voort uit zwakte. Het vraagt volledige aandacht. Het vraagt dat men ziet wat er gebeurt zonder onmiddellijk te reageren vanuit angst, verontwaardiging of eenzijdige loyaliteit.
Die aandacht is evenmin gericht op een bepaalde uitkomst. Zij probeert niets te sturen en niets af te dwingen. Zij is eenvoudig aanwezig bij wat zich voltrekt. En misschien wel het belangrijkst hierbij is, dat je dicht bij jezelf blijft.
Juist in tijden van spanning kan een beschouwende houding van betekenis zijn.
Wie reageert, wordt al snel deel van de beweging die gaande is.
Wie waarneemt, schept ruimte om te zien wat er werkelijk gebeurt.
Hoe deze ontwikkeling zich zal ontvouwen, is onbekend. De geschiedenis laat zien dat spanningen soms lang sluimeren en dan onverwacht openbreken.
Wat zich nu voltrekt vraagt daarom vooral om aandacht. Om te zien wat er gebeurt wanneer een regio, waarin zoveel stromingen, opvattingen en religies samenkomen, opnieuw onder spanning staat.
(c) Ad Broere
Dit werk is gebaseerd op vrijwilligheid.
