Er wordt vaak gesproken over de AOW alsof zij alleen kan bestaan uit wat er aan premies binnenkomt.
Alsof het een natuurwet is: wat erin gaat, kan er weer uit.
Maar dat is geen natuurwet. Het is een keuze.
Een samenleving kan zeggen: wij dragen ouderdom uit algemene middelen voor zover deze toereikend zijn.
Of zij kan zeggen: ieder betaalt als werkende voor gepensioneerden volgens het solidariteitsbeginsel.
Welke je kiest, zegt iets over hoe je naar ouderdom kijkt. Niet technisch, maar menselijk.
Geen natuurwet
De AOW-premies zijn in de afgelopen decennia verlaagd. Daarmee is de pot kleiner geworden. Dat tekort is geen verrassing, maar het gevolg van eerdere besluiten.
Wanneer er nu wordt gezegd: “Het kan niet anders,” dan wordt gedaan alsof dit tekort uit de lucht is komen vallen.
Maar het is gemaakt. Niet door één mens, maar door beleid over tijd.
Of de AOW uit premies wordt betaald of uit algemene middelen, maakt voor de oudere zelf geen verschil in behoefte.
Huur, zorg, eten, warmte en rust blijven hetzelfde vragen.
Het maakt alleen verschil wie de rekening draagt.
Wat fiscaliseren doet
Daarom is fiscaliseren geen technische ingreep. Het is een verschuiving.
Een keuze om de belasting in de eerste belastingschijf van gepensioneerden te verhogen naar een aanzienlijk hoger percentage.
In de praktijk betekent het dat veel gepensioneerden meer belasting gaan betalen.
Voor modale pensioeninkomens gaat het om duizenden euro’s per jaar.
Niet op papier, maar in wat er netto besteedbaar over blijft.
Waar het meeste te halen valt
Opvallend is dat juist de laagste schijf wordt verhoogd.
Niet omdat daar het minste pijn zit, maar omdat daar het meeste te halen valt.
Wie weinig verdient, is met velen. En kleine bedragen, vermenigvuldigd met grote aantallen, worden grote sommen.
Zo bespaart de overheid miljarden, niet door één grote ingreep, maar door een verschuiving die voor de een misschien net draaglijk lijkt, maar voor de ander zwaar weegt.
Dat geld verdwijnt niet. Het krijgt een andere bestemming.
Bijvoorbeeld defensie. Niet als oordeel, maar als constatering:
middelen worden verplaatst van ouderdom naar veiligheid,
van zorg voor wie leeft van wat ooit is opgebouwd
naar voorbereiding op wat mogelijk komt.
Wat voor samenleving worden wij?
Wat mij daarin bezighoudt, is niet de vraag wie er gelijk heeft, maar wat voor samenleving wij worden wanneer we structureel ruimte weghalen bij wie geen nieuwe inkomensbronnen meer kan aanboren.
Ik zie wat dat doet.
Hoe mensen die hun leven hebben gewerkt steeds vaker moeten rekenen, schrappen en inslikken.
Niet één keer, maar telkens opnieuw.
Niet als incident, maar als richting.
Ik kan dat niet alleen technisch bekijken. Ik kan alleen kijken naar wat het doet met rust,
met waardigheid, met de ruimte om oud te worden zonder voortdurend bang te hoeven zijn dat het weer minder wordt.
Het gaat mij niet om winnen. Niet om schuldigen aanwijzen. Maar om zien.
Zien dat wat “onvermijdelijk” wordt genoemd, vaak het gevolg is van eerdere keuzes.
En dat nieuwe keuzes altijd mogelijk zijn, als we durven erkennen dat het niet om systemen gaat, maar om mensen.
Niet om cijfers,
maar om levens die verder gaan —
ook wanneer ze ouder worden.
Ad Broere
Een gedachte over “Keuze, geen noodlot”
Mooie duidelijke blog , Ad. Dank je wel.
Triest om tezien hoeveel ouderen “harken & krabben” of “sappelen”