Share this emailCopy the public link or share it on your favorite channel.

Bij hoofdstuk 21 van de Weg

Ik heb in dit hoofdstuk over een ontmoeting geschreven tussen keizer Hadrianus en Elionora. Hadrianus is werkelijk Romeins keizer geweest in de tijd waarin het boek zich ontvouwd. Ik heb geen historisch diepteonderzoek gedaan. In mijn boek staat hij symbool voor macht en ordening.

Het is aannemelijk dat keizer Hadrianus zou hebben gesproken met iemand zoals Elionora tijdens zijn verblijf in Efeze. Zo'n gesprek zou als doel kunnen hebben gehad om te onderzoeken, in hoeverre de beweging rond Elionora en Iason een gevaar vormde voor de orde. Hadrianus reisde veel en Klein Azië - waar Efeze lag - was meerdere keren zijn reisdoel.

Hoewel hoofdstuk 21 atypisch is voor De Weg naar Vrijheid, is het wel een belangrijke episode omdat het de weg naar innerlijke vrijheid plaatst in de bredere context van hoe het Romeinse rijk werd bestuurd.

In de tijd waarin dit verhaal zich afspeelt, was macht zichtbaar georganiseerd. Zij trad naar voren in personen: een keizer, een gouverneur, een gezant. Ordening had een gezicht, een plaats en een stem. Wie ermee te maken kreeg, wist waar hij stond.

In onze tijd is dat anders. Macht heeft zich grotendeels losgemaakt van personen en is georganiseerd in digitale systemen door middel van algoritmen. Zij manifesteert zich minder in bevelen dan in structuren. Minder in verboden dan in selectie. Niet primair in inhoud, maar in vorm: in zichtbaarheid en onzichtbaarheid, in bereik en herhaling, in wat wordt versterkt en wat verdwijnt.

Waar de macht zich destijds bediende van spionnen, bedient zij zich nu van algoritmes. De vorm is veranderd, de werking niet.

Wat in dit hoofdstuk zichtbaar wordt, is geen botsing tussen mensen, maar tussen twee principes. Aan de ene kant een ordenend systeem dat afhankelijk is van beheersing, voorspelbaarheid en meetbaarheid. Aan de andere kant een wijze van leven die geen aanhang mobiliseert, geen leer formuleert en geen centrum vormt, omdat zij niet gericht is op machtsoverdracht maar op innerlijke zelfstandigheid.

Elionora vormt geen beweging in de gebruikelijke zin. Zij roept niet op, zij leidt niet, zij organiseert niet. En juist daardoor wordt zij waargenomen. Niet vanwege wat zij zegt, maar vanwege het effect van haar aanwezigheid: mensen worden minder afhankelijk, minder angstgedreven, minder stuurbaar.

Dat is geen historisch toeval. Het is een terugkerend patroon.
Ordenende systemen kunnen omgaan met oppositie, met ideologie en zelfs met protest. Wat zich moeilijk laat verdragen, is vrijheid die zich niet laat positioneren, niet polariseert en geen leider nodig heeft. Vrijheid die niet reageert, maar eenvoudig aanwezig is.

In dit hoofdstuk buigt Elionora niet voor Hadrianus. Niet uit verzet en niet uit trots, maar omdat het ordeningsprincipe dat hij vertegenwoordigt haar niet bereikt. Zij staat er niet tegenover, maar er buiten.

Dank aan allen die dit werk dragen.
Wie het fijn vindt om het financieel te ondersteunen, weet dat dit altijd kan.
Je komt op de hoofdstukken door EERST in te loggen en als je bent ingelogd, klikken op DE WEG