We praten teveel en doen te weinig

Ad Broere, auteur van het boek Geld komt uit
het niets, de financiële goocheltrucs ontmaskerd
werd geïnterviewd door het online magazine De Dagelijkse

Standaard.  Ad is volgens de journalist die hem interviewde een bevlogen man en een idealistisch mens. De journalist vraagt zich af wat hem heeft bewogen om dit boek te schrijven en zijn wat ideeën zijn over hoe het
verder moet?

– Wat heeft u bewogen om zo’n boek te schrijven?

“Het huidige financiële stelsel is destructief en bedreigt onze
samenleving. Het wordt tijd, dat de mensen uitgelegd wordt hoe dat systeem in
elkaar zit en ik hoop dat er dan velen wakker zullen worden. Het begint er
natuurlijk mee, dat men open moet staan voor een oplossing, zoals het nu gaat
breken we alles af. Met mijn boek heb ik een waarschuwingsschot willen
lossen.”

– Wat moet er dan volgens u veranderen?

“Het huidige stelsel is gebaseerd op een verkeerde notie van geld. Geld
wordt nu beschouwd als iets dat van zichzelf waarde heeft, terwijl het
simpelweg een ruilmiddel is. Elke relatie met de economische werkelijkheid, met
de reële economie ontbreekt nu. Wat nodig is, is een systeem gebaseerd op een
‘menselijke’ benadering.” 

– Wat bedoelt u daarmee?

“Daar bedoel ik mee, dat we af moeten van het globaliserende denken:
groot, groter, grootst. Dat werkt niet. We moeten terug naar kleinere
verbanden. Small is beautiful. Mensen moeten veel meer locaal en regionaal
samenwerken. Grote megalomane instituties dreigen de menselijke maat uit onze
samenleving te verwijderen. Ik vind dat een hele ongezonde ontwikkeling. De
economische activiteit uit kleinschalige regio’s zie je verdwijnen om plaats te
maken voor grootschaligheid zonder toegevoegde waarde van wat er werkelijk toe
doet.”

Britain Protest Star S640x432

Globalisering ontwricht de samenleving

– Wat doet er dan werkelijk toe?

“Wat er werkelijk toe doet is een heel andere manier van denken over
wat je echt nodig hebt om gelukkig te zijn. We moeten af van het huidige
systeemdenken en op zoek naar een menselijke oplossing. Dit houdt in dat we
veel meer locaal moeten produceren en ons minder moeten laten leiden door
hebzucht. Iets is heilzaam of is dat niet, en hebzucht is dat zeker niet. Het
leidt tot afbraak van menselijke waarden. En het huidige financiële stelsel
gaat ten onder aan haar eigen fundamentele onevenwichtigheid.”

– Hoe kijkt u eigenlijk aan tegen de euro?

“De euro is een politieke munt, maar de euro ‘does not fit all’. Het is
gewoonweg godsonmogelijk om economieën als Portugal en Duitsland op één hoop te
gooien, dat was ook vragen om moeilijkheden. Wat er moet gebeuren is dat er
veel meer locale munten moeten komen die als ruilmiddel kunnen dienen binnen
bepaalde regio’s. De euro kan dan wel blijven bestaan als internationaal
ruilmiddel, maar elke locale munt dient gekoppeld te zijn aan de reële waarde
van geproduceerde goederen en diensten en niet gebaseerd te zijn op
‘niets’.”

– U pleit dus bij wijze van spreken voor een Eindhovense florijn, naast
de gulden en de euro?

“Ja, want dat is de enige manier om de koppeling tussen geld en de
reële toegevoegde waarde van geproduceerde goederen en diensten weer terug te
krijgen. Ik pleit dus niet voor een goudgedekte munt of iets dergelijks, het
gaat mij louter om de werkelijke waarde van het geproduceerde goed. Die bepaalt
ook de koers ten opzichte van bijvoorbeeld de euro. In principe kan die koers
ook gewoon op 1:1 worden gesteld. Waar het om gaat is dat wij af moeten van het
‘consumentisme’, er moet weer eens nagedacht worden welke factoren de waarde
van ons leven bepalen. Dat is niet alleen geld. Alles valt en staat met een
stukje ‘bewustwording’. We moeten ons veel meer bewust worden van ons
economisch handelen: waar doen we het eigenlijk allemaal voor?”

– Bent u niet bang om voor een Don Quichote uitgemaakt te worden?

“Helemaal niet, want een dergelijke kwalificatie zegt meer over degenen
die dat zeggen, dan over mijzelf. Geld moet een bijdrage leveren aan een goed
functionerende samenleving. Nu is dat niet zo en de ontwikkelingen wijzen de
verkeerde kant uit. In 1993 bezat vijftien procent van de Nederlanders ongeveer
zeventig procent van het totale vermogen. In 2011 was dat al vijf-en-tachtig
procent. Ruim zestig procent van de bevolking bezit minder dan één procent en
dat proces gaat steeds sneller. Hebzucht en macht-door-bezit drijven in deze
maatschappij het menselijk handelen en ik pleit voor een paradigma verandering.
Ik wil laten zien dat het ook anders kan. Kleinschaliger, met een beter oog
voor waarde en waarden.”

– Dit doet me verdacht veel denken aan het oude communisme…

“Hahaha, nee hoor, ik ben beslist geen communist. In mijn optiek mag
iemand die met zijn ondernemingen veel waarde toevoegt aan de samenleving daar
ook ruim voor beloond worden. Ik pleit juist voor meer ondernemerschap en
innovatiekracht, maar wel vanuit een heel andere kijk op fundamentele
menselijke waarden. Het evenwicht is nu totaal verstoord, het enige dat lijkt
te tellen is hoe meer bezit, hoe beter. Ik vind dat een heilloze weg.”

120410broere7416

aanbieding petitie tegen het ESM door Ad Broere aan de Tweede Kamer op 10 april 2012 

– Welke weg moeten we dan wel op?

“Nou, als we bijvoorbeeld kijken naar de EU, dat is gewoon een
lobbyinstituut. Met de mond wordt wel beleden dat ‘Alle Menschen Brüder zijn,
maar dat is natuurlijk flauwekul: iedereen zit daar voor zichzelf. En wat er
vooral moet gebeuren is, dat die enorme schuldenberg verdwijnt. Die bail outs
van landen en banken is water naar de zee dragen, het lost niets op. Wie het
wel begrepen waren de IJslanders, die hebben het geld niet gebruikt om de
fouten van hun banken te belonen, maar hebben het geld teruggeven aan hun burgers
en bedrijven. Kijk, zo moet het.”

– Zou de Nederlandse regering dat ook moeten doen volgens u?

“Bij onze huidige Nederlandse regering lijkt het gezonde verstand
volledig te ontbreken. De Brusselse normen worden heiligverklaard, zonder ook
maar een moment na te denken of het blindelings vasthouden aan die dogma’s wel
verstandig is. Het ontbreekt de Nederlandse regering totaal, maar dan ook
totaal aan visie en wijsheid. Nederland is de filiaalhouder van Brussel en
Brussel is zo flexibel als een looien deur. Dat werkt natuurlijk niet.”

– Welke rol spelen de media hierbij?

“De media spelen een buitengewoon bedenkelijke rol. De macht en invloed
van de televisie en de geschreven pers zijn nog steeds erg groot. Maar het
grote probleem hierbij is, dat de Nederlandse burger niet goed geïnformeerd
wordt. Althans, zéér eenzijdig. Om een voorbeeld te noemen: het
geldscheppingsproces. Geen journalist of programmamaker die eens een keer
duidelijk uitlegt aan de burger hoe dat systeem nu werkelijk in elkaar steekt.
Als men het echte verhaal zou horen, dan denk ik dat er heel anders over de
banken en de a-sociale rol die zij vervullen, zou worden gedacht. Banken kunnen
nu de geldhoeveelheid in theorie tot in het oneindige vergroten. Maar dat is
‘waarde’ creëren uit het niets en het staat haaks op een gezonde economie.
Banken creëren met hun kredietverlening bovendien onverantwoorde bubbels. Eerst
de internetbubbel, toen de huizenbubbel en nu zijn ze, onder aanvoering van
Goldman Sachs, bezig met het creëren van een schaliegas bubbel. Als we geframed
blijven in het paradigma van het ‘schaarste-denken’, dan zal er niets
veranderen.”

Draadjes Van Rutte

Hoe de Nederlandse overheid de crisis oplost

Maar zonder krediet staat de economie toch stil?

“Het gaat erom dat krediet wordt verleend als daar een reële waarde
tegenover staat. Nu wordt geld uit niets gecreëerd, louter en alleen omdat de
bankenjongens er wat aan willen verdienen en wordt het overmatig geïnvesteerd
in zaken die niet bijdragen aan een betere samenleving. Beter in de zin van
effectiever. Begrijp me niet verkeerd, natuurlijk hebben we ondernemers nodig,
mensen die innovatief durven te zijn, die hun nek uitsteken, die willen
investeren. Juist. Maar we hebben ondernemers nodig, als ik het zo mag zeggen,
‘met het hart op de goede plaats’. Mensen die niet primair worden gedreven door
hebzucht en die een scherp oog hebben voor onze leefomgeving, voor een goede
zorg, voor een kwalitatief goede voeding, voor een verantwoord energieverbruik.
Dát soort ondernemers hebben we nodig en die zijn er veel en veel te
weinig.”

Wat verstaat u dan onder ‘goed’? Dat is toch buitengewoon relatief?

“Goed is, wat bijdraagt aan het algemeen belang. Dat is ook het
verschil met het communisme. Alhoewel, de heer Jelle Brandt Corstius heeft
tijdens diens Moskouse periode verschillende mensen gesproken daar, die
aangaven, dat ze onder het communistische bewind over meer dan voldoende
middelen beschikten. Die waren positief over de Sovjettijd. Maar nogmaals, ik
ben geen voorstander van een communistisch systeem, laat dat duidelijk zijn,
want ik zou niet willen dat anderen voor mij gaan bepalen wat en hoeveel ik mag
bezitten.

Mensen zouden zich eens dienen af te vragen of het voortdurende méér wel zo
vanzelfsprekend is. In mijn ogen is dat niet zo. We zouden veel beter na moeten
denken of de ratrace waar we allemaal aan meedoen wel zo belangrijk is.”

Kunt u dat verder toelichten?

“Als de mens zijn bewuste houding ten opzichte van geld, bezit en
waarde niet gaat veranderen dan leidt dat op den duur tot grote
geweldsconflicten en daardoor waardevernietiging. Dat hebben we immers al vaker
meegemaakt in de geschiedenis. Het is een proces van het leren ontdekken van
onze eigen verantwoordelijkheden. Op welke wijze kunnen we bijdragen aan die
betere samenleving, waar ik het eerder over had? Neem nu de Nederlandse
economie. Dat is gewoon een consumptie economie. Wat als die consumptie
wegvalt? Wat blijft er dan van onze economie over?

U bent dus voor het herstellen van een maak-industrie in Nederland?

“Ja, absoluut. Dat is de basis. Een maak-industrie, gebaseerd op
innovatie. Op productontwikkeling. Maar wat zien we nu? Als er al wat
ontwikkeld wordt in Nederland, dan brengen de bedrijven de productie elders
onder. In lage lonen landen. Ik zal je een anekdote vertellen van een discussie
die ik had met een jonge Chinees. Ik wees hem op de vaak mensonterende
toestanden in de Chinese productie fabrieken. Niet alleen de absurd lage lonen
en lange werktijden, maar ook de erbarmelijk slechte werkomstandigheden. Maar
die jongen werd kwaad. Hij begreep niet, waarom Europa importheffingen
oplegde aan Chinese producten, immers, het ging er toch om dat er tegen de
laagste prijs geproduceerd kon worden? Die jongen had een totaal andere leef-
en denkwereld. Wij verstonden elkaar niet. Letterlijk en figuurlijk niet.

Totnespoundfinal 01

complementair geld

– Maar dat betekent dus dat uw ideeën niet universeel toepasbaar zijn.
Wat schieten we er dan mee op?

“Dat moge zo zijn, maar dat mag ons er niet van weerhouden, zoals ik al
aan het begin van dit gesprek aangaf, om terug te gaan naar een veel kleinere
schaal. Veel meer regionaal en lokaal. Die hele globalisering vind ik maar
niets, omdat de drijvende kracht erachter het behalen van winst op korte termijn
is. De notie van een ‘Global Village’ klinkt misschien wel leuk, maar is louter
virtueel. Er is een enorme markt voor luchtkastelen.”

Pardon?

“Bij wijze van spreken dan hé? Het gaat erom dat er veel tijd en geld
wordt gestopt in het praten over verbeteringen, maar dat de daden
achterblijven. Slechts weinigen maken het concreet. Daardoor komt de
ontwikkeling van een werkelijk mensgerichte economie zo moeilijk van de grond
en blijven initiatieven in die richting zo vaak in de marge hangen of
verdwijnen ze na enige tijd weer door gebrek aan draagvlak of intern conflict. Er
zitten bijvoorbeeld vaak veel teveel schakels in een productieketen, die geen
enkele waarde toevoegen. Dat werkt inefficiënt en onnodig kostenverhogend. Nu
is er iemand, die het ‘Equal Opportunity Model’ heeft ontwikkeld. Toepassing
van dit model zou tot gevolg kunnen hebben dat allerlei belangrijke producten
en diensten veel goedkoper zouden kunnen worden, bijvoorbeeld de
stichtingskosten van woningen zouden kunnen dalen. Ik moet echter nog zien wie
dit model in de praktijk gaat toepassen. Aan gebrek aan geld kan het in elk
geval niet liggen, want vergis je niet, Nederland is nog steeds schathemeltje
rijk. Onze pensioenfondsen beheren een vermogen van ruim 1,2 biljoen euro’s,
onze spaarders bezitten voor ruim 450 miljard aan spaargeld. Als dat geld op de
juiste manier aangewend zou worden was er van een crisis helemaal geen sprake.
Maar het probleem is, dat er niet sociaal doelmatig wordt geïnvesteerd.”

Zo simpel is het toch allemaal niet? Zijn er bijvoorbeeld wel genoeg
banen beschikbaar?

“Ik ben ervan overtuigd, dat als we genoemde gelden op een juiste
manier aanwenden om de Nederlandse economie te herstructureren, dat er
voldoende banen gecreëerd kunnen worden. Maar we moeten dan wel de moed hebben
om te durven investeren in eigen land en niet de productie zo snel mogelijk te
verplaatsen naar landen als China of India, omdat de lonen daar zo goedkoop
zijn. Daarmee bewijzen we onszelf geen dienst, maar ook de Chinese of Indiase
arbeider niet, die voor een appel-en-een-ei in vaak hele slechte
werkomstandigheden zijn arbeid moet verrichten.  Nogmaals, als we de wil
hebben om echt te investeren in innovatie en de productie gewoon in eigen
beheer houden, dan zijn er zat banen. Voor iedereen.

Een mooie hoopvolle afsluiting, dank u voor dit gesprek.