Verkeerde opvattingen over het ESM

30 mei 2012 In een mail gaat de afdeling publieksvoorlichting van de PVDA in op wat zij beschouwen als misvattingen rond het ESM. Ondanks de ESM moeheid die ik bij mijzelf en bij lezers van mijn blog bespeur, ga ik op mijn beurt in op de door de PVDA veronderstelde misvattingen, in een poging om te voorkomen dat niet op de verdragstekst aansluitende standpunten een eigen leven gaan leiden.

PVDA: Dank voor uw
mail en aandacht voor het Europees Stabiliteitsmechanisme (ESM). Het ESM gaat
ook de PvdA-fractie aan het hart. Het ESM is een noodzakelijke stap om de
financiële stabiliteit van de Eurozone te waarborgen. Het beheer van financiële
middelen door het ESM van het ESM zijn mede door de inzet van de PvdA-fractie
ingebed in een systeem van controle en toezicht door nationale parlementen, de
nationale ministers in de raad van gouverneurs en een sterke Board of Auditors
(accountants en toezichthouders) binnen het ESM.

Mijn reactie: Wat
is er dan in het verdrag dat in maart 2012 werd ondertekend nadien veranderd en
waaruit blijkt de PVDA invloed op een zoals u stelt ‘sluitend systeem van
controle en toezicht’? De Algemene Rekenkamer heeft bij monde van de heer Kees
Vendrik zijn zorgen geuit over het ontbreken van een sluitende controle op de
besteding van de aan het ESM overgedragen middelen door de  rekenkamers
van de respectievelijke eurolanden.

PVDA: Verliezen op
hulpoperaties van het ESM zijn hypothetisch. Het risico op verliezen wordt
bovendien sterk beperkt door het vaststellen van economische voorwaarden aan
bijstand door het ESM en het vragen van een afdoende hoog rentepercentage over
de verstrekte leningen. Mochten verliezen zich desalniettemin voordoen – ik
onderstreep dat dit een hypothetische casus is – dan kunnen deze verliezen niet
de totale Nederlandse garantstelling van in totaal  40 miljard ontstijgen.
Het genoemde bedrag van  4.000 miljard is dan ook volledig uit de lucht
gegrepen.

Mijn reactie: Hoe
kunt u stellen, dat verliezen op hulpoperaties hypothetisch zijn, nu blijkt dat
er meerdere eurolanden en Europese banken grote financiële problemen hebben.
Griekenland heeft toch bewezen, dat verliezen op hulpoperaties allerminst
hypothetisch zijn. Het bedrag van 4.000 miljard is niet de Nederlandse
garantstelling, maar het totale bedrag dat het ESM kan inlenen op basis van een
garantiekapitaal van de volgestorte 700 miljard aandelenkapitaal.

PVDA: Een potentieel verlies op leningen van het ESM kan weliswaar gecompenseerd
worden door het storten van kapitaal door de lidstaten van het ESM, maar de
garantstelling van Nederland kan de  40 miljard niet ontstijgen. Het ESM
heeft namelijk geen middelen tot haar beschikking buiten de totale garantstelling
van  700 miljard door alle ESM lidstaten tezamen en heeft bovendien een
leenplafond van  500 miljard waardoor het totale financiële risico van het
ESM ook niet hoger kan zijn dan deze  500 miljard.

Mijn reactie: De
garantstelling kan de 40 miljard wel degelijk ontstijgen, want: Artikel 25, lid 2: Indien een ESM-lid
verzuimt de betaling te verrichten die uit hoofde van een opvraging van
kapitaal overeenkomstig artikel 9, lid 2 of 3, wordt verlangd, vindt een
herziene, verhoogde opvraging van kapitaal bij alle ESM-leden plaats om
ervoor te zorgen dat het ESM het vereiste totaalbedrag aan volgestort kapitaal
ontvangt. Van waaruit betaalt Spanje bijvoorbeeld de 83 miljard euro voor zijn deelname?

En verder:

ARTIKEL 25

Dekking van verliezen

1. Uit ESM-operaties voortvloeiende
verliezen worden ten laste gebracht van:

a) ten eerste het reservefonds;

b) ten tweede het volgestort kapitaal; en

c)
ten slotte een passend bedrag van het niet-volgestort maatschappelijk kapitaal,
dat overeenkomstig artikel 9, lid 3, wordt opgevraagd.

Dus, als
het kapitaal is volgestort en er zijn geen reserves, dan worden verliezen in
mindering gebracht op het deelnemerskapitaal, dat na aftrek van de verliezen minder dan
700 miljard euro bedraagt. Zonder het maatschappelijk kapitaal te verhogen, kan aan
de deelnemers worden gevraagd om het kapitaal weer op het niveau van 700 miljard
te brengen, om daarmee de leencapaciteit weer te herstellen.

Mijn reactie -vervolg-  In een eerdere mail schreef u dat Nederland zich op
geen groter aandeel dan 4,6 miljard had vastgelegd en dat de overige 35,4
miljard een garantstelling betreft. Betaling van die 35,4 miljard zou slechts
kunnen na toestemming van het Nederlandse parlement. ‘Voortschrijdend inzicht’ heeft er kennelijk toe bijgedragen, dat u dit foutieve standpunt hebt losgelaten.

Het ESM heeft geen
leenplafond van 500 miljard euro, zoals u beweert. Artikel 39 van het ESM verdrag is duidelijk hierover: ‘Tijdens de overgangsfase
die loopt van de inwerkingtreding van dit Verdrag tot de volledige opheffing
van de EFSF, ligt het geconsolideerde bedrag aan door het ESM en de EFSF
verstrekte leningen niet hoger dan 500 000 miljoen EUR’

Uit
artikel 41 blijkt, dat door het ESM een solvabiliteit van 15% wordt
aangehouden: Tijdens de periode van vijf jaar van betaling van het kapitaal in
termijnen bespoedigen de ESM-leden tijdig vi³i³r de uitgiftedatum de betaling van
volgestorte aandelen opdat de verhouding tussen het volgestort kapitaal en het
uitstaande bedrag aan ESM-uitgiften ten minste 15% blijft; zij waarborgen dat
de gecombineerde kredietverleningscapaciteit van het ESM en de EFSF minimaal
500 000 miljoen EUR bedraagt. Maximaal bedraagt de
kredietverleningscapaciteit bij een volledig volgestort kapitaal van 700
miljard dus 4000 miljard.

Sn 2010 Viewpoint Greek Crisis Iii

PVDA: Mocht additioneel kapitaal nodig zijn om verliezen te compenseren die de totale
garantstelling van het ESM en Nederland te boven gaan, dan moet het
maatschappelijk kapitaal van het ESM worden verhoogd. Zulks vraagt een nieuw
verdrag en opnieuw parlementaire instemming over dit nieuwe ESM-verdrag. Met
andere woorden, de Nederlandse bijdrage kan de  40 miljard niet ontstijgen
zonder dat het Nederlandse parlement zich daar opnieuw over uitspreekt.

Mijn reactie: Hoe
komt u erbij om te schrijven, dat voor de verhoging van het maatschappelijk
kapitaal een nieuw verdrag nodig is. In het bestaande ESM verdrag, dat in maart
2012 door de zeventien premiers van de eurolanden is ondertekend staat artikel
10, waarin de procedure rond een verhoging van het maatschappelijk kapitaal is
vastgelegd. Het besluit om het maatschappelijk kapitaal te verhogen, wordt
genomen door de raad van gouverneurs en het treedt in werking nadat de
eurolanden het ESM hebben geïnformeerd over de voltooiing van hun toepasselijke
nationale procedures. Dus de raad van gouverneurs neemt een besluit, binnen het
kader van de hoofddoelstelling en dat is het handhaven van de stabiliteit van
de eurozone en de nationale parlementen mogen dan hun ‘nationale procedures’
volgen. Hier staat niet ‘Het besluit treedt in werking nadat alle parlementen
van de deelnemende landen hun goedkeuring hebben gegeven aan de verhoging van
het maatschappelijk kapitaal’.Verder is duidelijk dat de gouverneurs immuniteit
genieten voor de door hen genomen besluiten.

Toevoeging van een lezer: het
is staatsrechtelijk buitengewoon merkwaardig, dat de Minister van Financiën een dubbele pet op heeft: als lid van de Raad van Gouverneurs heeft hij
zwijgplicht, maar als minister transparantieplicht naar de Kamer. Hoe
verhoudt zich dat tot elkaar ?

2 juni 2012: Op pagina 30 van de Volkskrant van 2 juni
2012 staat zomaar opeens een kritisch opiniestuk van hoogleraar Harry
Verbon onder de kop Europees noodfonds lijdt aan schizofrenie afgedrukt.
Verbon schrijft over de teleurstellend kritiekloze houding waarmee met
name de PVDA het ESM steunt. Plasterk ‘zong diverse malen het oude
gouvernementele liedje dat het onverantwoord was het fonds niet te
steunen’.

Daarom special voor Ronald Plasterk deze tegelwijsheid: ‘It’s allright to stand like a rock, but don’t get covered with moss.’

Laat de sociaal democratie in Nederland niet verzinken in starheid.