Politiek in de zak van de bankiers

In NRC Weekend van 7 november zegt Ewald Engelen in ‘Van de crisis hebben ze niets geleerd’, dat banken de politieke beslissers in hun zak hebben. ‘De politieke kaste heeft niets geleerd en de bancaire kaste is niets vergeten. Arme burgers.’ Hieraan voeg ik toe: ‘Arm, naïef Burgerinitiatief Ons Geld’. 1) De gedachte dat de politiek een objectieve onderhandelingspartner zou zijn boort Engelen met duidelijke voorbeelden de grond in. 

Het eerste voorbeeld betreft de herleving van de handel in verpakte hypotheken, binnenkort in het Europese theater. De handel in verpakte hypotheken (Collateralized Debt Obligations) was de belangrijkste veroorzaker van de bankencrisis die vanaf eind 2007 wereldwijd ellende veroorzaakte. Waarom willen de banken deze handel in verpakte hypotheken zo graag? Omdat hypotheken een enorm belangrijke bron van inkomsten zijn en tegelijkertijd een ‘pain in the ass’. Waarom? Omdat banken vanwege de lange tijd dat ze de hypotheeklening op hun balans hebben staan er niets mee kunnen. De hypotheekleningen worden – zoals velen intussen weten – niet gedekt door het spaargeld van een legertje omaatjes. Tegenover de hypotheekleningen staan de salarisrekeningen, de rekening couranttegoeden van bedrijven en van instellingen zoals zorgverzekeraars, gemeenten en de belastingdienst. Geld dat er vandaag is en dat morgen weer weg kan zijn. Daarom zijn banken ervoor in om de hypotheken te knippen, verpakken en lucratief te verkopen aan beleggers. Het risico is daardoor van de balans. Wat banken in de afgelopen jaren tegenhield om de handel van voor de crisis weer in volle glorie te hervatten was, dat ze financiële buffers moesten aanhouden vanwege het risico dat de hypotheken contractueel teruggekocht zouden moeten worden als er niet aan de contractvoorwaarden zou worden voldaan. De beleggers zijn immers wel gek op rendement, maar niet zo gek dat ze opnieuw een kat in de zak willen kopen, zoals dat voor de crisis op grote schaal is gebeurd. De Europese Commissie helpt de banken door de financiële buffereisen te verlagen. Het is zoiets als alles op de aanval bij het voetballen en daardoor enorme gaten in de verdediging laten ontstaan. Dus als banken vanaf volgend jaar weer ruimhartig met hun hypotheekverlening omgaan, dan weten we dat dit het risico vergroot van nieuwe bailouts of bailins, of simpel gezegd dat de burger opnieuw het haasje is omdat de ‘too big to fail’ banken moeten worden gered.

Anp 13548719

Engelen noemt als tweede voorbeeld het gebrek aan integriteit van de politiek naar de banken toe. Hij bedoelt daarmee de besprekingen die in oktober hebben plaatsgevonden tussen Draghi (Europese Centrale Bank) en de bankiers van Goldman Sachs, de vermogensbeheerders van Black Rock en de obligatiebeheerder Pimco. In het afgelopen jaar zouden Draghi en zijn staf meer dan honderd van deze gesprekken hebben gevoerd. Er worden door de Europese Commissie geen eisen gesteld aan dergelijke contacten tussen de ECB en commerciële partijen. Er is weinig fantasie voor nodig om te bedenken wat er besproken wordt. De ECB in dienst van Goldman Sachs, Black Rock, Pimco etc. en niet van de Europese burger. 

Het derde voorbeeld dat Engelen geeft gaat over ‘cocogate’. Door een WOB (Wet Openbaarheid Bestuur) procedure is bekend geworden dat de overheid (Dijsselbloem) ING juristen heeft laten meewerken aan wetgeving die banken met uitsluiting van andere commerciële partijen belastingvoordelen verschaft. Dijsselbloem is afgestapt van zijn streven om een einde te maken aan de belangenverstrengeling tussen overheid en banken. Dat banken een grote invloed op de politiek hebben is ook gebleken uit de behandeling van het Burgerinitiatief Ons Geld in het rondetafelgesprek dat op 14 oktober 2015 in Den Haag plaatsvond. Er was geen sprake van enige bereidheid bij de politiek om serieus in gesprek te gaan met de initiatiefnemers. Als buffer werden Berck (DNB) en Bezemer (RUG) opgevoerd, die anderhalf uur de tijd kregen om het burgerinitiatief met oneigenlijke argumenten op de grill te leggen zonder de initiatiefnemers in de gelegenheid te stellen om in discussie te gaan met deze heren. De reden waarom maakt Engelen in zijn artikel glashelder duidelijk: ‘Net als voor de crisis hebben banken de politieke beslissers in hun zak.’ De enige manier om je stem echt te laten horen is door de confrontatie aan te gaan en het rente aspect erin te betrekken. Ik reken mijzelf aan dat ik mijn mede-initiatiefnemers hiervan niet heb kunnen overtuigen. Want in een rentevrije economie worden banken teruggebracht tot waarvoor ze oorspronkelijk zijn bedoeld en dat is dienstverleners aan de samenleving door ervoor te zorgen dat geld als de olie is die de economische machine geruisloos laat lopen.

(c) Ad Broere

 

1) Ik sta niet buiten het initiatief. Het is mee door mij vorm gegeven. De naïviteit met betrekking tot banken en overheid reken ik daarom ook mijzelf aan. Alle initiatiefnemers zijn zich te weinig bewust geweest van de verwevenheid tussen banken en politiek. Voorzover ze dat niet waren, hebben ze hun stem onvoldoende laten horen.