Onjuiste informatie

In de Volkskrant van 18 mei 2012 staat een bericht onder de kop
‘Wilders naar rechter om noodfonds’. Met het noodfonds wordt het ESM bedoeld.
Er zullen echter weinig abonnees zijn die weten wat het ESM is, omdat er door
deze krant over dit instituut geen enkel inhoudelijk artikel is geschreven.
Daarin staat de Volkskrant niet alleen. Ook de collega dagbladen, televisie en
radio hebben tot nu toe nauwelijks aandacht besteed aan dit onderwerp.  Dat is vreemd, want het ESM krijgt wel een
enorme impact op de staatsfinanciën van Nederland en van de andere eurolanden.
Uit de inhoud van het bericht blijkt, dat de verslaggevers van de Volkskrant –
het stuk is geschreven door ‘onze verslaggevers’- met onjuiste berichtgeving komen.

Volgens de Volkskrant begint Wilders een kort geding tegen de
Staat der Nederlanden ‘om het permanente noodfonds voor de euro (ESM) van tafel
te krijgen.’ Het ligt niet in de macht van de rechter om het ESM van tafel te
vegen. Het kort geding gaat erover, dat Wilders de behandeling van de
goedkeuring van het ESM verdrag aan de Tweede Kamer wil overlaten in de nieuwe
samenstelling, na de verkiezingen. Het ESM verdrag is op 2 februari 2012 al
ondertekend door de zeventien deelnemende landen, in maart 2012 bekrachtigd
door de zeventien premiers van de eurolanden, maar moet nog worden goedgekeurd
door de parlementen van de zeventien eurolanden.  Nederland heeft als deelnemer in het ESM 5,7%
van de stemmen. Om het ESM op de beoogde datum van 1 juli 2012 in werking te
laten treden is 90% van de stemmen voldoende. De stemming over de goedkeuring
(ratificatie) van het ESM verdrag in de Tweede Kamer is daarom niet bepalend of
het instituut er wel of niet komt.  De
Volkskrant schrijft dat als de Tweede Kamer het verdrag niet goedkeurt,
Nederland niet meedoet aan het noodfonds. Dat is dan nog maar de vraag. Want
Nederland heeft het verdrag getekend en kan dat niet zomaar ongedaan maken. Premier
Rutte heeft Nederland door de verdragsondertekening al gebonden aan het ESM.

De Volkskrant schrijft verder, dat het
ESM ‘bewust buiten de EU-structuren is gehouden’. Dat is een onjuiste bewering,
zoals blijkt uit het Tractatenblad van het
Koninkrijk der Nederlanden jaargang 2011, nummer 157:

overwegende hetgeen volgt:
‘De Europese Raad is op 17 december
2010 overeengekomen dat de lidstaten van de eurozone een permanent
stabiliteitsmechanisme moeten instellen. Dit Europees Stabiliteitsmechanisme
zal de taken overnemen die momenteel door de Europese Faciliteit voor financiële
stabiliteit („EFSF”) en het Europees financieel stabilisatiemechanisme („EFSM”)
worden vervuld bij het verstrekken, indien nodig, van financiële bijstand aan
lidstaten van de eurozone na juni 2013. Op 25 maart 2011 heeft de Europese Raad
Besluit 2011/199/EU tot wijziging van artikel 136 van het Verdrag betreffende
de werking van de Europese Unie met betrekking tot een stabiliteitsmechanisme
voor de lidstaten die de euro als munt hebben.’

 Eurotop Rtr

Het initiatief tot oprichting van het ESM kwam vanuit de EU. Op 25
maart 2011 heeft het Europese Parlement de ontwerpresolutie voor het ESM
verdrag aangenomen en op 11 juli 2011 werd het oorspronkelijke ESM verdrag
getekend door de zeventien Ministers van Financiën van de eurolanden. Om het
ESM te borgen in en te koppelen aan de EU is een amendement toegevoegd aan artikel 136 van het EU verdrag:  ‘de lidstaten die de euro
als munt hebben, kunnen een stabiliteitsmechanisme instellen dat, indien zulks
onontbeerlijk is, moet worden geactiveerd teneinde de stabiliteit van de
eurozone in haar geheel te waarborgen en luidens welk de verlening van
financiële steun, indien vereist, uit hoofde van het mechanisme aan stringente
voorwaarden gebonden zal zijn. De Volkskrant vermeldt niet, dat dit
amendement evenals het ESM verdrag en de toevoeging van de 40 miljard euro
verplichting aan het ESM in de Nederlandse begroting moet worden goedgekeurd
door het Nederlandse parlement.

In Tractatenblad, jaargang 2011, nummer
157 staat verder te lezen:   ‘De strikte inachtneming van het kader van de Europese
Unie, het geïntegreerde macro-economische toezicht, en met name het
stabiliteits- en groeipact, het kader voor macro-economische onevenwichtigheden
en de regels inzake de economische governance van de Europese Unie, moet de
eerste verdedigingslinie blijven tegen vertrouwenscrises die de stabiliteit van
de eurozone als geheel aantasten.’ 
en  ‘Op 20 juni 2011 hebben de
vertegenwoordigers van de regeringen van de lidstaten van de Europese Unie de
Verdragsluitende partijen gemachtigd de Europese Commissie en de Europese
Centrale Bank(„ECB”) te verzoeken de in dit Verdrag vastgestelde taken te
vervullen.’ Het lijdt dus geen twijfel, dat het ESM een EU initiatief is.

Waarom is het oorspronkelijke verdrag niet ter ratificatie
aangeboden aan de Tweede Kamer? Hiervoor is een zeer pragmatische reden. In
oktober 2011 waren het de EU landen die niet de euro als munt hebben, in het
bijzonder Groot Brittannië, die het verdrag niet wilden ondersteunen. In de EU Observer van 26 oktober 2011 staat het volgende:

‘Could the 17 eurozone countries go it
alone and write their own treaty? The idea came up briefly during the summit on
Sunday. German chancellor Angela Merkel told David Cameron, UK prime minister,
that if he did not allow the 17 euro member to integrate further they will go
outside the treaties. Observers of the meeting see it as more of an empty threat.
A bit of sabre-rattling by Merkel to say ‘it’s not what I
want…. but just over my shoulder sits Sarkozy who’s very keen on such a
scenario’.

Het was dus Cameron die niet wilde meewerken aan een verdere
integratie van de zeventien eurolanden. En de gedachte om er een intergouvernementeel
verdrag van te maken is opgekomen tijdens de EU top van oktober 2011. In tegenstelling tot wat de Volkskrant beweert was het bovendien
juist Duitsland, dat zich tot het uiterste heeft ingespannen om van het ESM
geen intergouvernementeel verdrag van zeventien landen te maken. Honor Mahony schrijft
hierover inde EUobserver:  ‘Merkel, it should be said, has been a
staunch defender of doing as much at the EU 27 level as possible. A separate
inter-governmental treaty would put a symbolic, political, institutional and
legal brick wall between the euro ‘ins’ and ‘outs’. And would be the end of the
EU as we know it.’   Het ESM verdrag dat in maart door
de zeventien premiers van de eurolanden werd ondertekend, is een intergouvernementeel
verdrag tegen wil en dank. Alleen heethoofd Sarkozy vond dat de zeventien
Cameron konden missen als kiespijn.

De Volkskrant schrijft, dat de rol van de Europese Commissie in
het ESM marginaal is: ‘Met name Duitsland moest er niets van hebben als de
Europese Commissie de baas zou worden over een fonds dat 500 miljard euro kan
uitlenen.’ Dit is een pertinent onjuiste bewering. De rol van de Europese
Commissie wordt groot in het ESM, zoals blijkt uit de definitieve
verdragstekst: ‘De strikte inachtneming van het kader van de Europese Unie, het
geïntegreerde macro-economische toezicht, en met name het stabiliteits- en
groeipact, het kader voor macro-economische onevenwichtigheden en de regels
inzake de economische governance van de Europese Unie, moet de eerste
verdedigingslinie blijven tegen vertrouwenscrises die de stabiliteit van de
eurozone aantasten.’ en ‘Op 20 juni 2011 hebben de vertegenwoordigers van de regeringen
van de lidstaten van de Europese Unie de Verdragsluitende partijen gemachtigd
de Europese Commissie en de Europese Centrale Bank (“ECB”) te
verzoeken de in dit Verdrag vastgestelde taken te vervullen.’ Het ESM moet
opereren binnen het kader van de Europese Unie. De Europese Commissie heeft
dientengevolge een bepalende rol. En als het aan Wolfgang Schauble, Minister
van Financiën van Duitsland, ligt, dan krijgt de Europese Commissie binnenkort
gouvernementele bevoegdheden. De taken die aan ECB en Europese Commissie worden
toevertrouwd zijn bijvoorbeeld: ‘In afwijking van lid 3 wordt gebruik gemaakt
van een spoedstemprocedure indien de Commissie en de ECB beide concluderen dat
als niet dringend een besluit tot verlening of tenuitvoerlegging van financiële
bijstand, zoals gedefinieerd in de artikelen 13 tot en met 18, wordt
vastgesteld, zulks de economische en financiële duurzaamheid van de eurozone in
gevaar kan brengen. Voor de aanneming van een besluit in onderlinge
overeenstemming door de Raad van gouverneurs als bedoeld in artikel 5, lid 6,
onder f) en g), en de Raad van bewind volgens die spoedprocedure is een
gekwalificeerde meerderheid van 85% van de uitgebrachte stemmen vereist.’  De rol van de Europese Commissie is dus
allerminst marginaal.

De media en niet alleen de Volkskrant zijn zwaar in gebreke
gebleven met het geven van –inhoudelijk juiste- informatie over het ESM. Omdat
ook de overheid heeft nagelaten de burger te informeren over het ESM en er
eenzijdig de nadruk is gelegd op de veronderstelde noodzaak van dit instituut,
lijkt elk verzet tegen de komst van dit instituut een activiteit van
dwarsliggers en populisten te zijn. Het is te hopen dat het kort geding dat
Wilders tegen de Staat der Nederlanden heeft aangespannen aan hem wordt toegewezen,
want dan kunnen de burgers door middel van hun stem hun mening over het ESM tot
uiting laten komen.

© Ad Broere