In Zweden is de epidemie voorbij

Twee landen: Spanje en Zweden. Spanje heeft een strenge lockdown toegepast in het voorjaar en neemt vanwege een ‘tweede golf’ in dat land opnieuw maatregelen. Zweden heeft geen lockdown toegepast. Het Zweedse beleid stuitte op veel internationale kritiek. Prof. Ferguson, bekend vanwege zijn prognosemodel voor de WHO, voorspelde een enorme sterfte als gevolg van het niet nemen van maatregelen. In juni gaf Ferguson ruiterlijk toe dat hij er stevig naast zat met zijn prognose voor Zweden. Het aantal sterfgevallen was veel lager dan hij de Zweden had voorgehouden.

Ik heb al eerder de oversterfte grafieken van het Deense EuroMomo weergegeven in mijn artikelen op dit blog. Het grote voordeel van oversterftestatistieken is dat je landen onderling vergelijkbaar maakt. Het gaat immers om de afwijking in een bepaald land ten opzichte van de normale sterfte voor dat land in een bepaalde periode. De invloed van bevolkingsdichtheid, cultuurverschillen et cetera is daarom niet aan de orde. Ik heb deze discussie al meerdere keren moeten voeren, omdat de indoctrinatie van ‘Zweden is anders dan Nederland en heeft een veel lagere bevolkingsdichtheid en je moet het vergelijken met Noorwegen en Denemarken’ er diep in zit. Oversterfte heeft daar niets mee te maken. Dit nogmaals gezegd hebbende, hieronder de grafieken van Spanje en Zweden tot en met week 40 (eind september):

oversterfte in Spanje en Zweden 2020 tot en met week 40

Uit deze twee grafieken blijken grote verschillen tussen de twee landen. De getallen op de verticale as staan voor de omvang van de afwijking van het normale patroon (de blauwe stippellijn). Spanje heeft tussen week 12 en week 18 een extreme oversterfte gehad. De ellende was in week 20 voorbij, maar steekt recent de kop weer op. Reden waarom bijvoorbeeld vakantie vieren in Spanje er niet (meer) bij is en dat bijvoorbeeld Madrid in een lockdown zit.

Zweden heeft ook een periode gehad van oversterfte tussen week 12 en week 20. De oversterfte liep wat langer door dan in Spanje, maar was veel minder extreem dan in dat land. Sinds week 27 volgt Zweden het voor dat land normale sterftepatroon. Tussen 10 september en 14 oktober zijn er 65 sterfgevallen geregistreerd, toegeschreven aan Covid-19. Dit aantal heeft zoals blijkt uit de grafiek geen enkele verstorende invloed gehad op het normale sterftepatroon. De epidemie is voorbij in Zweden. De gezondheidsautoriteiten hebben aangetoond dat groepsimmuniteit geen leeg begrip is.

Hoe komt het dat een land zoals Spanje, waar een strenge lockdown is toegepast, te kampen heeft gehad met een extreme oversterfte en dat er signalen zijn die in deze periode opnieuw in dezelfde richting wijzen, zij het minder extreem. Het lijkt niet met het virus te maken te hebben. We weten inmiddels dat het niet het killervirus is dat het dreigde te zijn in het voorjaar. We weten ook dat vooral oudere en kwetsbare mensen met onderliggend lijden zijn gestorven, zoals vaker gezegd met covid en niet door covid (covid is de druppel die de emmer doet overlopen). Er zijn (vrijwel) geen mensen overleden jonger dan 50 met covid, ook in Zweden niet.

We weten inmiddels ook dat vooral aerosolen de overbrengers zijn van het coronavirus (evenals dat bij de andere coronasoorten het geval is trouwens) en dat vooral slecht geventileerde gesloten ruimtes waarin veel mensen aanwezig zijn de besmettingshaard bij uitstek zijn. Daar ligt dan wellicht ook het antwoord op de vraag waarom de oversterfte zo groot is geweest in Spanje. Grote families, jong en oud wekenlang opgesloten in relatief kleine ruimtes… De lockdown lijkt dus meer kwaad dan goed gedaan te hebben, niet alleen in Spanje.

Zweden heeft laten zien hoe je met een epidemie om moet gaan. Natuurlijk was het een experiment en het had ook anders kunnen zijn verlopen als het virus werkelijk zo kwaadaardig was als de eerste weken werd verondersteld. Hun moed is echter beloond en we weten daardoor dat we ook met betrekking tot covid-19 mogen vertrouwen op de kracht van groepsimmuniteit. Zweden heeft ook lessen moeten leren, vooral over de te lage bescherming van ouderen en kwetsbare mensen. De les die Zweden ons heeft geleerd is dat de samenleving en de economie niet op slot hoeven te worden gezet. Spanje leert ons dat we publieke ruimtes en ruimtes waarin een groot aantal mensen zich bevinden beter moeten gaan ventileren. Zoals Maurice de Hond heeft aangegeven.

(c) Ad Broere

toevoeging:

De tendens in Zweden is naar ondersterfte zoals blijkt uit onderstaande grafiek tot en met week 41.