ESM opnieuw ratificeren?

De Tweede
Kamer en andere nationale parlementen moeten het euronoodfonds ESM opnieuw
ratificeren.

Het besluit
van de Europese regeringsleiders om banken directe toegang te geven tot het
vangnet vereist immers een wijziging van het ESM-verdrag.

Verdrag moet
gewijzigd

Dat zeggen
juristen van de Universiteit Leiden. ‘Rechtstreekse uitkering aan banken kan
niet onder het huidige verdrag’, zegt hoogleraar staats- en bestuursrecht Wim
Voermans. ‘Dan moet het verdrag gewijzigd en geratificeerd.’ Voermans is
onlangs door de Eerste Kamer als expert gehoord over het ESM.

Majeure
verandering

De
regeringsleiders zijn er bij hun beslissing op de EU-top van vorige week van
uitgegaan dat er geen nieuwe ratificatieronde nodig is. Het ESM-verdrag maakt
het mogelijk dat de lidstaten bij unanimiteit de instrumenten voor noodsteun
wijzigen. Dat zou voor deze majeure verandering echter niet opgaan, omdat in
het huidige verdrag vastligt dat alleen eurolanden ESM-steun kunnen krijgen.

Mogelijke
vertraging

In Nederland
moet alleen de Eerste Kamer nog instemmen met het ESM. Die stemt er morgen
over. Naar verluidt gaat premier Mark Rutte ervan uit dat een debat in de
Tweede Kamer afdoende is voor goedkeuring van de bankensteun uit het ESM.
Nieuwe ratificatie leidt mogelijk tot vertraging.

Voermans
Leidse collega’s Michiel van Emmerik en Michal Diamant steunen diens analyse.
‘Aangezien het ESM-verdrag een klassiek intergouvernementeel verdrag is tussen
de eurolidstaten gelden de normale volkenrechtelijke regels. Dit betekent dat
op het punt van de mogelijkheid om ook rechtstreekse steun aan banken mogelijk
te maken het ESM-verdrag moet worden gewijzigd en daarvoor zijn weer
ratificaties van de verdragspartijen nodig.’

Steun naar
landen, niet banken

Volgens
artikel 19 van het verdrag kunnen de bestuurders van het ESM, de ministers van
_financiën, gezamenlijk wijzigingen aanbrengen in het ESM-verdrag. Zij kunnen
echter artikel 12 niet veranderen en dat bepaalt dat steun naar eurolanden gaat
en dus niet naar banken.

Duitsland

In Duitsland
ontstond vrijdag grote consternatie over het compromis dat bondskanselier
Angela Merkel had gesloten. De Bondsdag en de Bondsraad wilden de stemming over
het ESM uitstellen. Daarbij zegde Merkel toe dat ze het gewijzigde verdrag
later opnieuw aan het parlement voorlegt.

Bron: FD 2 juli 2012

Commentaar:

Tien dagen na 2 juli 2012 wordt de discussie in het FD aangewakkerd door een opiniestuk van zes heren, die gezamenlijk tot de conclusie komen dat directe herkapitalisatie van banken via het ESM wel mogelijk is. Omdat de stabiliteit van de eurozone voorop staat, kan daaraan veel ondergeschikt worden gemaakt. Zelfs de zeggenschap van parlementen over wat het ESM wel of niet mag doen. Als de zeventien ministers van financiën, die samen de raad van gouverneurs vormen van het ESM, besluiten dat de weg van directe bankensteun onvermijdelijk is en er wordt unaniem voor gestemd, dan kunnen de parlementen alleen achteraf protesteren. En dat heeft geen enkele betekenis meer.  

Volgens Vestert Borger, Laurens Jan Brinkhorst, Armin Cuyvers, Tom Eijsbouts, René Smits en Stefaan Van den Bogaert  is directe herkapitalisatie van banken via het ESM mogelijk en wel om de
volgende vijf redenen:

1. Het Hof van Justitie van de Europese Unie is
in laatste instantie bevoegd om het verdrag te interpreteren. Het interpreteert een bepaling doorgaans in de context van de overige
bepalingen van een verdrag. Artikel 12 moet dus worden gelezen in
samenhang met de andere bepalingen van het ESM verdrag.

2. Het doel van
het ESM is steun te geven ten gunste van een ESM lid om de financiële
stabiliteit van de eurozone en haar lidstaten te waarborgen (artikel 3
van het ESM verdrag). Het vereiste is dus dat steun ten gunste moet komen van een ESM lid. dit
betekent niet dat steunverlening ook via tussenkomst van een ESM lid moet
plaatsvinden.

3 Steunverlening zonder tussenkomst van een ESMlid is
niet in strijd met het verdrag. Op dit moment kan namelijk al steun
worden geven zonder tussenkomst van een ESM lid. Het permanente noodfonds kan obligaties opkopen op de secundaire markt (artikel 18 van het ESM verdrag). Bij interventies op de secundaire markt koopt het ESM obligaties van
beleggers, zonder tussenkomst van een ESM lid. deze steun is echter wel
ten gunste van een ‘ESM lid’, aangezien de rentelast van een euroland
kleiner wordt.

4. Het ESM heeft verschillende instrumenten om steun te
geven. Op dit moment is directe herkapitalisatie geen instrument. de
instrumenten van het ESM kunnen echter bij unanimiteit worden gewijzigd
door de Raad van Gouverneurs. Dit zijn de ministers van financiën van de
ESM leden (art. 19 ESM verdrag). Zij kunnen dus besluiten om directe herkapitalisatie aan het
instrumentarium van het ESM toe te voegen.

5. de doelstelling van het
ESM verdrag is het waarborgen van de financiële stabiliteit van de
eurozone en haar lidstaten. directe herkapitalisatie draagt bij aan de
verwezenlijking van dit doel. Op dit moment kan het ESM banken alleen indirect herkapitaliseren
(artikel 15 ESM verdrag). de steunverlening verloopt dan via een ESM lid.
de schuldenlast van een ESM lid neemt hierdoor toe, met als gevolg dat
zijn rentelast stijgt. Bij directe herkapitalisatie wordt deze negatieve
spiraal doorbroken. Steun drukt dan niet langer op de schuldpositie van
individuele eurolanden. dit draagt bij aan de stabiliteit van de
eurozone.

In tegenstelling tot de mening van sommige juristen (zie Het Financieele
dagblad van 2 juli) is directe herkapitalisatie van banken mogelijk
zonder wijziging van het ESM verdrag.

Bron: FD 12 juli 2012