Ad Broere, auteur van het boek Geld komt uit het niets, de financiële goocheltrucs ontmaskerd werd geïnterviewd door het online magazine De Dagelijkse Standaard.  Ad is volgens de journalist die hem interviewde een bevlogen man en een idealistisch mens. De journalist vraagt zich af wat hem heeft bewogen om dit boek te schrijven en zijn wat ideeën zijn over hoe het verder moet?

- Wat heeft u bewogen om zo'n boek te schrijven?

"Het huidige financiële stelsel is destructief en bedreigt onze samenleving. Het wordt tijd, dat de mensen uitgelegd wordt hoe dat systeem in elkaar zit en ik hoop dat er dan velen wakker zullen worden. Het begint er natuurlijk mee, dat men open moet staan voor een oplossing, zoals het nu gaat breken we alles af. Met mijn boek heb ik een waarschuwingsschot willen lossen."

- Wat moet er dan volgens u veranderen?

"Het huidige stelsel is gebaseerd op een verkeerde notie van geld. Geld wordt nu beschouwd als iets dat van zichzelf waarde heeft, terwijl het simpelweg een ruilmiddel is. Elke relatie met de economische werkelijkheid, met de reële economie ontbreekt nu. Wat nodig is, is een systeem gebaseerd op een 'menselijke' benadering." 

- Wat bedoelt u daarmee?

"Daar bedoel ik mee, dat we af moeten van het globaliserende denken: groot, groter, grootst. Dat werkt niet. We moeten terug naar kleinere verbanden. Small is beautiful. Mensen moeten veel meer locaal en regionaal samenwerken. Grote megalomane instituties dreigen de menselijke maat uit onze samenleving te verwijderen. Ik vind dat een hele ongezonde ontwikkeling. De economische activiteit uit kleinschalige regio's zie je verdwijnen om plaats te maken voor grootschaligheid zonder toegevoegde waarde van wat er werkelijk toe doet."


Britain Protest Star S640x432

Globalisering ontwricht de samenleving


- Wat doet er dan werkelijk toe?

"Wat er werkelijk toe doet is een heel andere manier van denken over wat je echt nodig hebt om gelukkig te zijn. We moeten af van het huidige systeemdenken en op zoek naar een menselijke oplossing. Dit houdt in dat we veel meer locaal moeten produceren en ons minder moeten laten leiden door hebzucht. Iets is heilzaam of is dat niet, en hebzucht is dat zeker niet. Het leidt tot afbraak van menselijke waarden. En het huidige financiële stelsel gaat ten onder aan haar eigen fundamentele onevenwichtigheid."

- Hoe kijkt u eigenlijk aan tegen de euro?

"De euro is een politieke munt, maar de euro 'does not fit all'. Het is gewoonweg godsonmogelijk om economieën als Portugal en Duitsland op één hoop te gooien, dat was ook vragen om moeilijkheden. Wat er moet gebeuren is dat er veel meer locale munten moeten komen die als ruilmiddel kunnen dienen binnen bepaalde regio's. De euro kan dan wel blijven bestaan als internationaal ruilmiddel, maar elke locale munt dient gekoppeld te zijn aan de reële waarde van geproduceerde goederen en diensten en niet gebaseerd te zijn op 'niets'."

- U pleit dus bij wijze van spreken voor een Eindhovense florijn, naast de gulden en de euro?

"Ja, want dat is de enige manier om de koppeling tussen geld en de reële toegevoegde waarde van geproduceerde goederen en diensten weer terug te krijgen. Ik pleit dus niet voor een goudgedekte munt of iets dergelijks, het gaat mij louter om de werkelijke waarde van het geproduceerde goed. Die bepaalt ook de koers ten opzichte van bijvoorbeeld de euro. In principe kan die koers ook gewoon op 1:1 worden gesteld. Waar het om gaat is dat wij af moeten van het 'consumentisme', er moet weer eens nagedacht worden welke factoren de waarde van ons leven bepalen. Dat is niet alleen geld. Alles valt en staat met een stukje 'bewustwording'. We moeten ons veel meer bewust worden van ons economisch handelen: waar doen we het eigenlijk allemaal voor?"

- Bent u niet bang om voor een Don Quichote uitgemaakt te worden?

"Helemaal niet, want een dergelijke kwalificatie zegt meer over degenen die dat zeggen, dan over mijzelf. Geld moet een bijdrage leveren aan een goed functionerende samenleving. Nu is dat niet zo en de ontwikkelingen wijzen de verkeerde kant uit. In 1993 bezat vijftien procent van de Nederlanders ongeveer zeventig procent van het totale vermogen. In 2011 was dat al vijf-en-tachtig procent. Ruim zestig procent van de bevolking bezit minder dan één procent en dat proces gaat steeds sneller. Hebzucht en macht-door-bezit drijven in deze maatschappij het menselijk handelen en ik pleit voor een paradigma verandering. Ik wil laten zien dat het ook anders kan. Kleinschaliger, met een beter oog voor waarde en waarden."

- Dit doet me verdacht veel denken aan het oude communisme...

"Hahaha, nee hoor, ik ben beslist geen communist. In mijn optiek mag iemand die met zijn ondernemingen veel waarde toevoegt aan de samenleving daar ook ruim voor beloond worden. Ik pleit juist voor meer ondernemerschap en innovatiekracht, maar wel vanuit een heel andere kijk op fundamentele menselijke waarden. Het evenwicht is nu totaal verstoord, het enige dat lijkt te tellen is hoe meer bezit, hoe beter. Ik vind dat een heilloze weg."


120410broere7416

aanbieding petitie tegen het ESM door Ad Broere aan de Tweede Kamer op 10 april 2012 


- Welke weg moeten we dan wel op?

"Nou, als we bijvoorbeeld kijken naar de EU, dat is gewoon een lobbyinstituut. Met de mond wordt wel beleden dat 'Alle Menschen Brüder zijn, maar dat is natuurlijk flauwekul: iedereen zit daar voor zichzelf. En wat er vooral moet gebeuren is, dat die enorme schuldenberg verdwijnt. Die bail outs van landen en banken is water naar de zee dragen, het lost niets op. Wie het wel begrepen waren de IJslanders, die hebben het geld niet gebruikt om de fouten van hun banken te belonen, maar hebben het geld teruggeven aan hun burgers en bedrijven. Kijk, zo moet het."

- Zou de Nederlandse regering dat ook moeten doen volgens u?

"Bij onze huidige Nederlandse regering lijkt het gezonde verstand volledig te ontbreken. De Brusselse normen worden heiligverklaard, zonder ook maar een moment na te denken of het blindelings vasthouden aan die dogma's wel verstandig is. Het ontbreekt de Nederlandse regering totaal, maar dan ook totaal aan visie en wijsheid. Nederland is de filiaalhouder van Brussel en Brussel is zo flexibel als een looien deur. Dat werkt natuurlijk niet."

- Welke rol spelen de media hierbij?

"De media spelen een buitengewoon bedenkelijke rol. De macht en invloed van de televisie en de geschreven pers zijn nog steeds erg groot. Maar het grote probleem hierbij is, dat de Nederlandse burger niet goed geïnformeerd wordt. Althans, zéér eenzijdig. Om een voorbeeld te noemen: het geldscheppingsproces. Geen journalist of programmamaker die eens een keer duidelijk uitlegt aan de burger hoe dat systeem nu werkelijk in elkaar steekt. Als men het echte verhaal zou horen, dan denk ik dat er heel anders over de banken en de a-sociale rol die zij vervullen, zou worden gedacht. Banken kunnen nu de geldhoeveelheid in theorie tot in het oneindige vergroten. Maar dat is 'waarde' creëren uit het niets en het staat haaks op een gezonde economie. Banken creëren met hun kredietverlening bovendien onverantwoorde bubbels. Eerst de internetbubbel, toen de huizenbubbel en nu zijn ze, onder aanvoering van Goldman Sachs, bezig met het creëren van een schaliegas bubbel. Als we geframed blijven in het paradigma van het 'schaarste-denken', dan zal er niets veranderen."

Draadjes Van Rutte

Hoe de Nederlandse overheid de crisis oplost


- Maar zonder krediet staat de economie toch stil?

"Het gaat erom dat krediet wordt verleend als daar een reële waarde tegenover staat. Nu wordt geld uit niets gecreëerd, louter en alleen omdat de bankenjongens er wat aan willen verdienen en wordt het overmatig geïnvesteerd in zaken die niet bijdragen aan een betere samenleving. Beter in de zin van effectiever. Begrijp me niet verkeerd, natuurlijk hebben we ondernemers nodig, mensen die innovatief durven te zijn, die hun nek uitsteken, die willen investeren. Juist. Maar we hebben ondernemers nodig, als ik het zo mag zeggen, 'met het hart op de goede plaats'. Mensen die niet primair worden gedreven door hebzucht en die een scherp oog hebben voor onze leefomgeving, voor een goede zorg, voor een kwalitatief goede voeding, voor een verantwoord energieverbruik. Dát soort ondernemers hebben we nodig en die zijn er veel en veel te weinig."

- Wat verstaat u dan onder 'goed'? Dat is toch buitengewoon relatief?

"Goed is, wat bijdraagt aan het algemeen belang. Dat is ook het verschil met het communisme. Alhoewel, de heer Jelle Brandt Corstius heeft tijdens diens Moskouse periode verschillende mensen gesproken daar, die aangaven, dat ze onder het communistische bewind over meer dan voldoende middelen beschikten. Die waren positief over de Sovjettijd. Maar nogmaals, ik ben geen voorstander van een communistisch systeem, laat dat duidelijk zijn, want ik zou niet willen dat anderen voor mij gaan bepalen wat en hoeveel ik mag bezitten.

Mensen zouden zich eens dienen af te vragen of het voortdurende méér wel zo vanzelfsprekend is. In mijn ogen is dat niet zo. We zouden veel beter na moeten denken of de ratrace waar we allemaal aan meedoen wel zo belangrijk is."

- Kunt u dat verder toelichten?

"Als de mens zijn bewuste houding ten opzichte van geld, bezit en waarde niet gaat veranderen dan leidt dat op den duur tot grote geweldsconflicten en daardoor waardevernietiging. Dat hebben we immers al vaker meegemaakt in de geschiedenis. Het is een proces van het leren ontdekken van onze eigen verantwoordelijkheden. Op welke wijze kunnen we bijdragen aan die betere samenleving, waar ik het eerder over had? Neem nu de Nederlandse economie. Dat is gewoon een consumptie economie. Wat als die consumptie wegvalt? Wat blijft er dan van onze economie over?

- U bent dus voor het herstellen van een maak-industrie in Nederland?

"Ja, absoluut. Dat is de basis. Een maak-industrie, gebaseerd op innovatie. Op productontwikkeling. Maar wat zien we nu? Als er al wat ontwikkeld wordt in Nederland, dan brengen de bedrijven de productie elders onder. In lage lonen landen. Ik zal je een anekdote vertellen van een discussie die ik had met een jonge Chinees. Ik wees hem op de vaak mensonterende toestanden in de Chinese productie fabrieken. Niet alleen de absurd lage lonen en lange werktijden, maar ook de erbarmelijk slechte werkomstandigheden. Maar die jongen werd kwaad. Hij begreep niet, waarom Europa importheffingen oplegde aan Chinese producten, immers, het ging er toch om dat er tegen de laagste prijs geproduceerd kon worden? Die jongen had een totaal andere leef- en denkwereld. Wij verstonden elkaar niet. Letterlijk en figuurlijk niet."


Totnespoundfinal 01

complementair geld


- Maar dat betekent dus dat uw ideeën niet universeel toepasbaar zijn. Wat schieten we er dan mee op?

"Dat moge zo zijn, maar dat mag ons er niet van weerhouden, zoals ik al aan het begin van dit gesprek aangaf, om terug te gaan naar een veel kleinere schaal. Veel meer regionaal en lokaal. Die hele globalisering vind ik maar niets, omdat de drijvende kracht erachter het behalen van winst op korte termijn is. De notie van een 'Global Village' klinkt misschien wel leuk, maar is louter virtueel. Er is een enorme markt voor luchtkastelen."

- Pardon?

"Bij wijze van spreken dan hé? Het gaat erom dat er veel tijd en geld wordt gestopt in het praten over verbeteringen, maar dat de daden achterblijven. Slechts weinigen maken het concreet. Daardoor komt de ontwikkeling van een werkelijk mensgerichte economie zo moeilijk van de grond en blijven initiatieven in die richting zo vaak in de marge hangen of verdwijnen ze na enige tijd weer door gebrek aan draagvlak of intern conflict. Er zitten bijvoorbeeld vaak veel teveel schakels in een productieketen, die geen enkele waarde toevoegen. Dat werkt inefficiënt en onnodig kostenverhogend. Nu is er iemand, die het 'Equal Opportunity Model' heeft ontwikkeld. Toepassing van dit model zou tot gevolg kunnen hebben dat allerlei belangrijke producten en diensten veel goedkoper zouden kunnen worden, bijvoorbeeld de stichtingskosten van woningen zouden kunnen dalen. Ik moet echter nog zien wie dit model in de praktijk gaat toepassen. Aan gebrek aan geld kan het in elk geval niet liggen, want vergis je niet, Nederland is nog steeds schathemeltje rijk. Onze pensioenfondsen beheren een vermogen van ruim 1,2 biljoen euro's, onze spaarders bezitten voor ruim 450 miljard aan spaargeld. Als dat geld op de juiste manier aangewend zou worden was er van een crisis helemaal geen sprake. Maar het probleem is, dat er niet sociaal doelmatig wordt geïnvesteerd."

- Zo simpel is het toch allemaal niet? Zijn er bijvoorbeeld wel genoeg banen beschikbaar?

"Ik ben ervan overtuigd, dat als we genoemde gelden op een juiste manier aanwenden om de Nederlandse economie te herstructureren, dat er voldoende banen gecreëerd kunnen worden. Maar we moeten dan wel de moed hebben om te durven investeren in eigen land en niet de productie zo snel mogelijk te verplaatsen naar landen als China of India, omdat de lonen daar zo goedkoop zijn. Daarmee bewijzen we onszelf geen dienst, maar ook de Chinese of Indiase arbeider niet, die voor een appel-en-een-ei in vaak hele slechte werkomstandigheden zijn arbeid moet verrichten.  Nogmaals, als we de wil hebben om echt te investeren in innovatie en de productie gewoon in eigen beheer houden, dan zijn er zat banen. Voor iedereen.

- Een mooie hoopvolle afsluiting, dank u voor dit gesprek.

 

 

Ad Broere
webdesign by vincken.eu