14 december 2013  De Australische econoom en emeritus hoogleraar Steve Keen is op tournee in Nederland. Op vrijdag 13 december sprak hij in Amsterdam. Zijn boodschap is eenvoudig. 'De schulden van consumenten en bedrijven zijn zo hoog dat rigoureuze maatregelen nodig zijn. Bijvoorbeeld een massale kwijtschelding of een financiële injectie door de centrale banken. Anders dreigt er een lange periode van stagnatie in de economie en dus ook in Nederland.

In 'Geld komt uit het Niets' staat het volgende fragment:

"Toen ik een paar jaar geleden schreef over het jubeljaar, dat bij oude volken zoals de Sumeriers en de Hebreeërs in ere werd gehouden, werd daar hier en daar wat meewarig op gereageerd. Wat hield het jubeljaar in? Eens in de 49 jaar werden alle schulden kwijtgescholden, waardoor iedereen met een schone lei verder kon. Dit gebeurde op basis van het weten, dat een samenleving op den duur ten onder gaat aan schulden. Ik heb voorgesteld om 2012 tot eigentijds jubeljaar uit te roepen. Vanzelfsprekend begrijp ik dat deze tijd een andere is dan die van drieduizend jaar geleden. Mijn oproep was meer een appèl tot bewustwording. Het financiële stelsel zit zo gecompliceerd in elkaar, dat het ondoenlijk lijkt om te traceren wie de uiteindelijke netto-schuldeisers zijn van die honderden biljoenen publieke, private en particuliere schulden. Dus aan wie zou moeten worden gevraagd om de schulden kwijt te schelden? Nu denk ik dat er wel degelijk sprake is van een beperkt aantal mega schuldeisers, maar het bewijs valt hiervoor moeilijk te leveren in een wereld waarin de superrijken hun bezit op allerlei manieren kunnen camoufleren, zoals met behulp van belastingparadijzen. Het jubeljaar dreigde uit beeld te verdwijnen, totdat ik steun uit onverwachte hoek kreeg, namelijk van de Australische econoom Prof. Steve Keen, die de ongeremde geldschepping-door-schuld door commerciële banken en de enorme private en publieke schulden als grootste risicofactoren voor een economisch debacle aanwijst.

Zijn voorstel om deze risicofactoren weg te nemen komt neer op het volgende:


Geldschepping wordt onder publieke controle gebracht, dus de overheid leent niet langer op de financiële markten maar creëert zelf geld.


De overheid schept eenmalig –rentevrij- geld en lost hiermee alle publieke, private en particuliere schulden af.


De financiële instellingen die het geld ontvangen zijn daardoor 100% liquide en kunnen daarmee de ongeveer 97% van het balanstotaal uitmakende schulden op hun beurt aflossen.


Door het uitvoeren van deze operatie is de reset knop ingedrukt en kan iedereen met een schone lei verder. Het is vervolgens van groot belang hoe we verder gaan. Gaan we het proces van de afgelopen driehonderd jaar herhalen of nemen we het besluit om het anders te gaan doen en kiezen we voor een economie waarin de menselijke maat centraal staat. Dat kan niet anders dan via een proces van lokalisering van de economie, want alleen in een gelokaliseerde economie komt de mens weer aan bod. Op welke manier die lokalisering gestalte moet gaan krijgen, is in feite een zaak van de mensen die deel uitmaken van een lokale gemeenschap. Er is niet één juiste oplossing. Diversiteit past bij de mens, want per land en per regio zijn er culturele, sociale en andere verschillen. Bovendien maakt diversiteit de economie sterker en veerkrachtiger, evenals dat het geval is bij een biotoop, dat krachtiger wordt door diversiteit. Diversiteit moet wel gepaard gaan met verbinding. En vergis u niet, het is dus zeker geen beweging terug naar de middeleeuwen, waarin lokale gemeenschappen als eilanden functioneerden. Met hulp van de ons ter beschikking staande technologie is het eenvoudig om contacten te leggen en te onderhouden tussen lokale gemeenschappen. Verder gevorderde gemeenschappen kunnen hun verworvenheden delen met de minder ontwikkelde op een heel concrete manier, namelijk door het delen van kennis en knowhow en op deze manier kan worden gebouwd aan een globalisering die op menselijke waarden is gebaseerd en niet op het recht van de sterkste, dat het gevolg is van neoliberaal denken."

 

Hoe weinig een bailout voor burgers en bedrijven wordt begrepen bleek uit de reactie van hoogleraar en voormalig DNB directeur Lex Hoogduin, die in een reactie op de woorden van Steve Keen over een jubeljaar sprak als 'een groot gevaar voor een diepe crisis' en 'onrechtvaardig'. Want, de gedachte bij Lex Hoogduin is dat de rijken voor de armen moeten 'bloeden' om uit de schulden te komen. Hierbij gaat Hoogduin volledig voorbij aan de enorme vermogensongelijkheid, ook in Nederland. Deze vermogensongelijkheid is groot; 60% van de Nederlanders heeft geen of een negatief vermogen en 10% bezit 60% van het totale vermogen dat volgens het CBS eind 2011 1.168 miljard bedroeg. De vermogensongelijkheid is in de afgelopen 20 jaar in een hoog tempo gegroeid en wordt voortdurend groter. De oorzaak hiervan is onderkend door de Zwitser Herbert Creutz, die in een onderzoek vaststelde dat 90% van de bevolking een netto schuld heeft aan 10% en dat als gevolg hiervan een voortdurende geldstroom gaat van 90% in de richting van 10%. Hier komt nog bij dat de vermogende 10% het bezit kan vermeerderen door investeringen en door gebruik te maken van belastingontwijkende constructies. Veelal wordt geïnvesteerd in beleggingen die -in de EU- geen werkgelegenheid opleveren. De werkloosheid, vooral in de zuidelijke landen en onder de jeugd, heeft een dramatische omvang gekregen. De armoede in Europa is groot, volgens schatting verkeert een kwart van de Europeanen in behoeftige omstandigheden. Nederland is wat dit betreft bezig met een inhaalslag, want ook hier begint de werkloosheid en de armoede uit de hand te lopen. In weerwil van alle berichten over 'lichtpuntjes'.

De conclusie van Hoogduin was, dat we ons niet in onberaden experimenten moeten storten als het organiseren van een schuldkwijtschelding. Nederland is "veel stabieler, dan Steve Keen het in zijn rekenmodellen doet voorkomen, de factor 'onzekerheid' valt niet te kwantificeren en daardoor kloppen de berekeningen van Keen niet. We moeten gewoon doorgaan en niet teveel 'somberen' ". Nee, de opinieleiders van de 'B.V. Nederland zijn niet klaar voor het 'Jubeljaar', om maar niet te spreken van de politiek, want als daar het woord Jubeljaar valt, dan wordt het met een grap afgedaan alsof het een idee van een halve gare is.

 

Op de vraag hoe de politiek in beweging zou komen antwoordde Keen: "by the right wing populist parties in Europe, especially in countries like Spain and Greece, and by breaking bones instead of breaking through the status quo.", dus door de ultrarechtse partijen in Europa, in het bijzonder in landen zoals Spanje en Griekenland en door het breken van botten in plaats van het doorbreken van de impasse.  Deze omineuze woorden verdwenen in de ruimte, want ze vonden geen gehoor, althans niet merkbaar.

 

(c) Ad Broere

 

 

 

 

 

Afbeelding 12

Ad Broere
webdesign by vincken.eu