23 december 2012 Het riskante spel dat door de spelers op de financiële markten (grootbanken, investeerders, verzekeringsmaatschappijen, hedgefunds) in de jaren voorafgaand aan de financiële crisis werd gespeeld leverde enorme winsten op, die zoals we weten, in de zakken van de beleggers verdween. De verliezen kwamen aan het licht toen de crisis uitbrak en deze werden gesocialiseerd. Anders gezegd, de verliezen kwamen voor rekening van de belastingbetalers overal in de wereld. Een uitzondering hierop vormde IJsland, dat de economie in een snel tempo ten onder zag gaan toen de IJslandse banken in moeilijkheden kwamen. De financiële sector was voor de crisis oppermachtig in IJsland en de financiële strop was daardoor niet te dragen door de 328.000 IJslanders. IJsland weigerde de verliezen van de banken, die aan het grote casino hadden meegedaan te compenseren met belastinggeld. Het gevolg hiervan was dat de financiële markten de handen van IJsland af haalden. Dit blijkt achteraf een weldaad te zijn geweest voor het land.

Hieronder volgt een interview met Sigfusson, IJslands minister van economische zaken.

Vier jaar nadat de banken in IJSLAND instortten, is het gelukt om de financiële crisis te boven te komen. Hoe hebben jullie dat gedaan?

Sigfusson: We hebben het einddoel nog niet bereikt, maar zitten wel op het juiste spoor. Er is weer sprake van groei: in 2012 2,7% en minimaal 3% in 2013. De werkloosheid neemt af en heel spectaculair: het begrotingstekort is van een spookachtige 14% in 2008 teruggebracht tot 1,5% in 2012. Voor het komende jaar verwachten wij een begrotingstekort van slechts 0,3% en in 2014 zelfs een klein overschot.

Wat kunnen de Europese crisismanagers van IJsland leren?

Sigfusson: We gaan niet prediken dat we het ultieme geneesmiddel hebben gevonden. Het was echter erg belangrijk dat we niet hebben afgewacht, maar onmiddellijk hebben gereageerd op de eerste crisisverschijnselen. Om het tekort terug te brengen was een verhoging van de belastingen onvermijdelijk en ook bezuinigingen waren noodzakelijk. We hadden beide maatregelen nodig om onze welvaart veilig te stellen.

Wat zou u landen zoals Griekenland aanbevelen?

Sigfusson: Zorg er allereerst voor dat de cohesie in de samenleving wordt veiliggesteld. Vervolgens moeten de lagere en midden inkomensklassen beschermd worden tegen de effecten van bezuinigingen. Hun koopkracht moet gehandhaafd blijven, waardoor de consumptie op peil blijft en bijdraagt aan de revitalisering van de economie. Dit aspect wordt vaak over het hoofd gezien.

Op het hoogtepunt van de crisis wilde u IJsland zo snel mogelijk in de EU en de Eurozone brengen. Hoe denkt u daar nu over?

Sigfusson: In 2008 was de bereidheid om tot de EU en Eurozone toe te treden hoog, zelfs onder de eurosceptici. Nu is de angst voor Europa sterker, in het bijzonder met betrekking tot onze visserij rechten.

Anp 13548719

Wat wordt er over IJsland gezegd?

Nobelprijswinnaar Joe Stiglitz:

"Wat IJsland deed was juist. Het zou verkeerd zijn geweest om de toekomstige generaties op te zadelen met de misstappen van de spelers in het financiële stelsel."

Nobelprijs winnaar Paul Krugman schrijft:

"Wat IJslands herstel aantoont is" de juistheid dat losgeslagen private banken de prijs moeten betalen voor de verliezen."

En verder:

"IJsland maakte van de nood een deugd door zich te ontworstelen aan de regels en daardoor het land vrij te maken. Alle andere landen hebben de bankers een bailout gegeven en daardoor de verliezen gesocialiseerd, IJsland liet de banken gewoon failliet gaan. Alle andere landen waren gefixeerd op het kalmeren van de financiële markten; IJsland legde tijdelijk restricties op aan de  kapitaalstromen en gaf zichzelf daarmee manoeuvreerruimte."

Bloomberg schrijft:

"IJslands commitment aan het besluit om de verliezen op de bankcrediteuren te verhalen en niet op de belastingbetalers gekoppeld aan de samenleving beschermende maatregelen naar de lagere en middenklasse hielp het land op weg naar herstel."

De strafrechtelijke vervolging die IJsland heeft ingezet tegen de witteboordencriminaliteit speelde een belangrijke rol bij het herstel. IJsland heeft frauderende bank CEO's  voor de rechter gesleept, evenals hun eigen voormalige eerste minister. Als gevolg hiervan is het vertrouwen van de IJslanders in hun nationale financiële stelsel hersteld . Dit was een krachtige stimulans voor de IJslandse economie.

IJsland heeft hiermee het voorbeeld gegeven aan andere landen hoe de crisis echt kan worden opgelost. Voorwaarde voor de omkering was dat er vanuit de IJslandse burgers zelf een beweging op gang kwam die een stille revolutie kan worden genoemd. In een referendum op 25 oktober 2012 stemde een grote meerderheid voor het herschrijven van de grondwet. De nieuwe grondwet moet een betere bescherming bieden tegen misbruik van macht door politici en een hernieuwde buitenlandse invloed op de IJslandse financiële instituten. Verder wil IJsland haar natuurlijke rijkdom en de visindustrie veilig stellen. Het concept voor de grondwet dat vooraf ging aan het referendum, is via een open democratisch proces tot stand gekomen. Hoewel de ervaringen met dit proces niet onverdeeld gunstig waren, is het toch een duidelijke stap in de goede richting. IJsland heeft in elk geval aangetoond dat als de burgers van het land echt een koerswijziging willen, dit ook daadwerkelijk gebeurt.

© Ad Broere

 

 

Ad Broere
webdesign by vincken.eu