Het gewijzigde ESM verdrag

bijgewerkt op 28 februari 2012     Het ESM verdrag werd opnieuw ondertekend op 2 februari 2012 door vertegenwoordigers van de zeventien euro lidstaten . Het ESM wordt een internationaal financieel instituut, gevestigd in Luxemburg. De doelstelling van het ESM is het verlenen van financiële ondersteuning aan leden (de eurolanden) die onder zware financiële druk dreigen te komen of die al in een financiële probleemsituatie verkeren en dat deze hulp noodzakelijk is om de financiële stabiliteit van het gehele eurogebied te beschermen. De petitie tegen ratificatie van het ESM verdrag staat nog ter ondertekening open.

Er moet straks door Nederland 40 miljard euro worden afgedragen aan het ESM. Dat is 90% van alle inkomsten- en loonbelasting die wij aan de belastingdienst hebben betaald in 2011. En dat is nog maar het begin. In maart 2012 komen de 'wijzen' bijeen om te bezien of er niet nog meer moet worden overgemaakt door de eurolanden aan het ESM. Men gaat ervan uit dat voor die tijd het ESM - het nieuwe Europese belastingkantoor- is goedgekeurd door de parlementen van de 17 lidstaten, dus ook door het Nederlandse parlement. Dat wordt bezuinigen en bezuinigen en nog eens bezuinigen. Wel het zuur en niet meer het zoet. Want de nieuwe slokop (het ESM) heeft geld nodig, veel geld en komt in een positie dat het kan worden opgeëist. Maanden geleden spraken Wellink en Buiter al over een bedrag van 3.000 miljard. Als dat waar gaat worden, dan moet Nederland niet 40 maar 170 miljard euro bijdragen.

De oorspronkelijke versie van het verdrag werd ondertekend op 11 juli 2011 door de 17 Ministers van Financiën van de eurolanden, maar is gewijzigd om de nadien genomen besluiten door regerings- en staatshoofden, genomen op 21 juli en 9 december 2011, in het verdrag op te nemen en daardoor de effectiviteit van het ESM te vergroten. Het is overigens opvallend, dat de ondertekenaars van het gewijzigde verdrag niet de Ministers van Financiën waren, maar de ambassadeurs van CoRePer (Comité des Représentants Permanents) die de staten vertegenwoordigen in de EU. Dit zou er op kunnen duiden dat het verdrag niet een aanvulling c.q. gewijzigd exemplaar is ten opzichte van het op 11 juli 2011 getekende verdrag, maar een overeenkomst tussen zeventien landen. Wellicht om hiermee artikel 48.6 van het EU verdrag te omzeilen, zoals door een specialist werd opgemerkt.

Het verdrag moet worden geratificeerd door de parlementen van de 17 eurolanden; het ESM zal zo spoedig mogelijk van kracht worden en in werking worden gesteld: de doelstelling is juli 2012, een jaar eerder dan oorspronkelijk gepland. Als permanent mechanisme, neemt het ESM de taken over die op dit moment nog worden uitgevoerd door het Europees Financieel Stabiliteit Fonds (EFSF). Door de versnelde invoering zal het ESM gedurende een jaar met het EFSF samenwerken. De gezamenlijke uitleencapaciteit is op dit moment € 500 miljard en zal worden heroverwogen in maart 2012.

Met een aandelenkapitaal van € 700 miljard, waarvan € 80 miljard direct wordt gestort en het overige bedrag oproepbaar is), bedraagt de aanvankelijke uitleencapaciteit van het ESM € 500 miljard.

Hieronder staan de belangrijkste wijzigingen ten opzichte van het vorige ESM verdrag:

1.      Nieuwe financieringsinstrumenten

2.      Flexibeler prijszetting

3.      Aansluiting met belasting (wetgeving)

4.      Een nieuwe nood besluitvormingsprocedure

5.      Aansluiting met de IMF praktijk voor wat betreft de inschakeling van private investeerders.

6.      Aanpassing van de spreiding in de tijd van kapitaalstortingen door de ESM leden.

• 1)

Het  ESM zal een reeks van nieuwe financiële instrumenten tot zijn beschikking hebben. Behalve het verstrekken van leningen aan begunstigde landen, zal het tevens preventieve financiële hulp kunnen verlenen (artikel 14) en leningen aan lidstaten om de financiële instellingen te herkapitaliseren (bailout banken) (artikel 15). Het ESM kan ook staatsobligaties opkopen van begunstigde lidstaten op zowel de primaire- als op de secundaire markt (artikel 17 en 18). De effectiviteit van het ESM zal door de toepassing van deze financiële instrumenten aanzienlijk worden vergroot.

In de voorgaande versie van het verdrag werd slechts voorzien in de financiële assistentie in de vorm van een lening aan een ESM lidstaat en was het aankopen van staatsobligaties alleen ‘bij wijze van uitzondering’  toegestaan. In het ge-update verdrag is het uitzonderlijke karakter van aankopen op de primaire markt eruit gehaald en kunnen er dus ook staatsobligaties worden opgekocht op de secundaire markt. Verder is preventieve voorwaardelijke hulp mogelijk in de vorm van krediet ter verbetering van de financiële situatie van een land. Het ESM kan verder financiële steun verlenen aan ESM lidstaten om de financiële instellingen te herkapitaliseren. (een banken ‘bailout’ door ESM lidstaten met geld uit de ESM reserves)

Op de primaire markt komen aanbieders (landen, bedrijven, instellingen)  en kopers van nieuwe leningen samen en op de secundaire markt worden bestaande leningen verhandeld.

• 2) 

Teneinde de begunstigde ESM lidstaten te helpen hun schuldpositie dragelijk te maken, zijn de voorwaarden voor financiële bijstand verlicht in vergelijking met die in de vorige tekst. In het nieuwe ESM verdrag staan geen vooraf geëiste marges op de te verstrekken leningen. De tarieven zijn thans gebaseerd op de rente tarieven van de EU’s betalingsbalans faciliteit (voor de niet-euro EU landen), waardoor wordt voorzien in de dekking van de financiële en operationele kosten van de lening en een gepaste marge (artikel 20). De looptijd van de leningen kan tot maximaal 30 jaar overeen worden gekomen.

• 3) 

De steun zal onder strikte economische beleidsvoorwaarden worden verstrekt.  Voorts is in het gewijzigde verdrag een nieuwe voorwaarde vooraf opgenomen, waaronder met ingang van 1 maart 2013 (overweging 5) hulp zal worden verleend: de ESM lidstaten moeten ook het Stabiliteit, Coördinatie en Bestuur verdrag ratificeren, waardoor de begrotingsregels volgens een overeengekomen tijdlijn zullen worden geïmplementeerd (een jaar nadat het verdrag van kracht is geworden).

• 4) 

De meest zwaarwegende besluiten zullen door de Raad van Gouverneurs (Ministers van Financiën) worden genomen op basis van onderlinge overeenstemming. Het gewijzigde verdrag voorziet erin dat in een noodprocedure besluiten kunnen worden genomen over financiële hulp met een gekwalificeerde meerderheid van 85% van de uitgebrachte stemmen. Deze procedure kan worden gevolgd als zowel de Europese Commissie als de Europese Centrale Bank (ECB) beiden concluderen dat uitstel van een besluit tot het verlenen van financiële steun kan leiden tot instabiliteit van financiën en economie van het euro gebied.

Als deze procedure wordt toegepast dan: ‘wordt geld overgeboekt vanuit de reserves en/of het gestorte aandeelkapitaal naar een noodreserve fonds om op deze wijze een bestemmingsreserve te creëren om de risico’s die voortvloeien uit de financiële steun die in het kader van deze procedure af te dekken.’ (artikel 4 (4))

• 5) 

Het ESM zal zeer nauw samenwerken met het Internationaal Monetair Fonds (IMF) bij het geven van steun gericht op stabiliteit. De actieve deelname van het IMF zal zowel op het technische als op het financiële vlak aan deze instelling worden gevraagd. In samenwerking met het IMF zal in uitzonderlijke gevallen een toereikende en proportionele vorm van betrokkenheid van de private sector worden overwogen in de gevallen waarin stabiliteit steun wordt verleend, mits hieraan een macro-economisch herstructureringsplan wordt gekoppeld. (overweging 12)

Het verdrag vereist voor alle staatsleningen die vanaf 1 januari 2013 in het eurogebied worden uitgegeven de toevoeging van een clausule waarin een macro-economisch actiepunten zijn opgenomen om duidelijk te maken hoe de lening zal worden terugbetaald. (overweging 11 en artikel 12(3).

De samenwerking tussen het IMF en het ESM is niet nieuw. Ook in de vorige versie van het verdrag werd dit al aangekondigd. In het gewijzigde verdrag wordt de samenwerking op het gebied van het inlenen van geld bij private beleggers en het opleggen van macro-economische maatregelen door de lenende landen explicieter gemaakt. Het is duidelijk dat de rol van het IMF in de besluitvorming van het ESM groot zal zijn. Hierover schrijft Rudo de Ruijter heldere taal.

• 6) 

De ESM leden zouden in de oorspronkelijke versie hun participatie in het aandeelkapitaal van het ESM binnen 5 jaar na het van kracht worden van het ESM volstorten. Het gewijzigde ESM verdrag maakt een versnelde volstorting mogelijk (artikel 41(3))

Nederland participeert voor 40 miljard euro in het kapitaal van ESM B.V., dit bedrag staat gelijk aan bijna 90% van alle inkomsten- en loonbelastinginkomsten van de Nederlandse staat in 2011.

Klik hierop voor de volledige tekst van het gewijzigde ESM verdrag.

Klik op deze regel voor een Youtube film, geproduceerd door Die Zivile Koalition over het ESM als schulden en inflatieunie en informatie over hoe en door wie het ESM wordt gestuurd.

Bron: EuropaNu

NIET UITGEZONDEN DOOR EENVANDAAG OP 27 FEBRUARI 2012

Het ESM is gebaseerd op een internationaal verdrag, waaraan in aanvang zeventien eurolanden deelnemen. De Raad van Gouverneurs, samengesteld uit de zeventien Ministers van Financien van de eurolanden worden geacht besluiten te nemen, die passen binnen het kader van dit internationale verdrag, dat boven de nationale wetgeving en de belangen van de ESM leden uit gaat. De positie van de eurolanden is die van leden, waarbij het ene land meer stemrechten heeft en het andere minder tot weinig. Duitsland heeft bijvoorbeeld 27% van de stemrechten en Nederland slechts 5,7%.

In artikel 10 van het ESM verdrag staat, dat de Raad van Gouverneurs kan besluiten om het maatschappelijke kapitaal te verhogen. De nationale procedures, waaraan wordt gerefereerd, komen aan de orde nadat het besluit genomen is en kunnen dus slechts over wijze van uitvoering van het besluit gaan. 

Door het optuigen van het Europees Stabiliteit Mechanisme, hebben de Europese Commissie, de ECB en het IMF een instrument, waarmee door middel van leverage meer middelen kunnen worden aangetrokken dan de 700 miljard euro die naar het fonds worden overgemaakt door de eurolanden:

ARTIKEL 21
Transacties voor het aangaan van leningen

1. Het ESM wordt gemachtigd op de kapitaalmarkten bij banken, financiële instellingen of andere personen of instellingen leningen aan te gaan voor het verwezenlijken van zijn doel.
2. De uitvoeringsregels volgens welke transacties voor het aangaan van leningen worden gesloten, worden bepaald door de directeur overeenkomstig door de Raad van bewind vast te stellen gedetailleerde richtsnoeren.
3. Het ESM maakt gebruik van passende risicobeheersinstrumenten, die regelmatig opnieuw worden bezien door de Raad van bewind.

Hierin heeft de Raad van Bewind, samengesteld uit specialisten en geadviseerd door Europese Commissie, ECB en IMF een sleutelrol.

Dus, als gaat om het aantrekken van middelen is men niet afhankelijk van de ESM leden. Die verstrekken het risicodragend kapitaal tot een maximum van 700 miljard euro. De overige benodigde funding kan worden aangetrokken op de kapitaalmarkten. Wellink en Buiter spraken over een fonds van 3000 miljard. Dit bedrag is langs deze weg zonder meer haalbaar. 

ARTIKEL 15
Financiële bijstand voor de herkapitalisatie van financiële instellingen van een ESM-lid

De Raad van gouverneurs kan besluiten een ESM-lid financiële bijstand in de vorm van leningen te verlenen met het specifieke doel de financiële instellingen van dat ESM-lid te herkapitaliseren.

In normaal Nederlands: Via het ESM kunnen banken van de eurolanden met leningen worden geholpen als de Europese Commissie, het ECB en het IMF dit nodig achten.

Als er een groot bedrag aan uitstaande leningen in de (nabije?) toekomst wegens oninbaarheid moet worden afgeschreven, bijvoorbeeld door een mislukte bailout van de Europese banken via het ESM en het risicodragende kapitaal wordt aangetast, dan biedt het verdrag de mogelijkheid om aanzuivering van het verloren gegane kapitaal op te eisen, totdat het maximum van 700 miljard euro weer is bereikt. Geen schip van bijleggen, maar een fonds van bijleggen, dus. En een verhoging van het maatschappelijke kapitaal is binnen deze context niet nodig.