Econoom Willem Buiter (Citibank): ‘Het wordt misschien tijd om een einde te maken aan papier- en muntgeld’


Op 10 april publiceerde Bloomberg Business het volgende artikel:


‘Om de verslechterende economische omstandigheden het hoofd te bieden en de economie te stimuleren hebben de centrale banken, zoals de Federal Reserve (VS) en de ECB (EU) stapsgewijs de rente verlaagd. Dit is echter op een punt uitgekomen, waarop dit middel niet meer werkte tegen de kwaal omdat er een weerstand is tegen verlaging van de rente beneden het nul-niveau. De grootste weerstand vormt volgens Buiter cashgeld (papiergeld en munten).


Willem Buiter geeft een beschouwing over dit probleem dat bekend staat als de effectieve ondergrens (ELB) voor nominale rentetarieven.


Volgens Buiter is het ELB probleem het gevolg van cashgeld. Hij stelt dat de ELB slechts bestaat bij de gratie van cashgeld omdat de rente over cashgeld nimmer lager kan zijn dan nul. Want waarom zou je je geld op de bank laten staan als daar een negatieve rente over in rekening wordt gebracht, terwijl je het ook in cash in de kluis kunt bewaren zonder verlies?

Shutterstock 113691343


Cashgeld is daarom de aangewezen vluchtroute om negatieve rente te vermijden.


Buiter adviseert drie mogelijkheden om het probleem aan te pakken:
1. Schaf papier- en muntgeld af
2. Belast papier- en muntgeld (als je 100 euro opneemt, krijg je er bijvoorbeeld slechts 95…)
3. Hef de vaste wisselkoers tussen papiergeld en centrale bank reserves op (waardoor je papiergeld duurder kunt maken dan digitale euro’s)


Buiter is niet de enige econoom die het idee om cashgeld af te schaffen ondersteunt, er zijn meer waaronder Ken Rogoff.
Volgens econoom Buiter zou cashgeld moeten worden afgeschaft als het renteniveau onder de -1% zakt, want als het renteniveau lager dan -1% zou zijn, dan gaan mensen op grote schaal in cashgeld vluchten en krijgen banken de gevreesde bankrun om de oren. Om zijn ideeën te onderbouwen gebruikt Buiter de nogal agressieve ‘Taylor regel’ om aan te tonen dat tijdens het dieptepunt van de financiële crisis de rente -6% (!) had moeten zijn en dat niet was door het alternatief van cashgeld.


Buiter is er zich van bewust dat zijn visie nogal controversieel is en daarom noemt hij ook een aantal nadelen op van het afschaffen van papier- en muntgeld:
1. Afschaffen van papier- en muntgeld zal een aanmerkelijke verandering teweeg brengen in het leven van veel mensen en roept daarom weerstand op.
2. Het gebruik van papier- en muntgeld is vooral bij armen en ouderen relatief hoog (Buiter suggereert dat dit kan worden opgevangen door cashgeld in eenheden van maximaal 5 euro te blijven toestaan)
3. Centrale banken en overheden raken hun winst (seignorage) op het papier- en muntgeld kwijt.
4. Afschaffen van papier- en muntgeld zou onvermijdelijk gepaard gaan met verlies van privacy en de overheidscontrole en bemoeienis vergroten.
5. Het overschakelen op uitsluitend electronische betaling zal nieuwe veiligheids- en oprationele risico’s met zich meebrengen.


In zijn paper weerlegt Buiter –vanzelfsprekend- deze bezwaren stuk voor stuk en hij eindigt met:
Concluderend kunnen we vaststellen dat de argumenten tegen het afschaffen van papier- en muntgeld vrij zwak zijn.


Bloomberg besluit met: ‘hoe sterk Buiter zijn argumenten voor afschaffing van papier- en muntgeld ook acht, de kansen dat er een overheid de stap gaat nemen om tot afschaffing over te gaan lijkt (vooralsnog) vrij klein.’


We zijn benieuwd. Technocraten trekken wel vaker aan het langste eind in deze dolgedraaide wereld. Vooral de versterkte controle van bovenaf zal voor sommigen toch wel erg aantrekkelijk zijn. Misschien toch tijd om met meer interesse naar de Bitcoin te kijken, ook omdat complementaire munten zoals de WIR (Zwitserland) nog weinig draagvlak krijgen in dit land…

Ad Broere
webdesign by vincken.eu