23 november 2011 In zowel Een Menselijke Economie als in Ending the Global Casino doe ik een pleidooi voor het herstel en de vernieuwing van de economie.  Dit geldt in het bijzonder voor het midden- en kleinbedrijf. Als de tendens van de afgelopen decennia zich nog een paar jaar voortzet, dan is het MKB straks  geen factor meer in de Nederlandse economie. En dat is slecht voor de werkgelegenheid en voor innovatieve initiatieven op het gebied van bijvoorbeeld voeding, gezondheidszorg, schone energie, ecologische huizenbouw en nog veel meer. De overheid heeft niet langer de beschikking over het geld om investeringen in het MKB te kunnen ondersteunen. Banken mijden deze sector vanwege het risico, waarbij vooral de financiering van jonge ondernemers die de Nederlandse economie nieuw elan kunnen geven vaak problematisch is. Omdat de grote groep Nederlanders die is aangewezen op inkomen uit werk er alle belang bij heeft dat het MKB wordt versterkt is het van groot belang dat er een fonds komt van waaruit renteloze leningen kunnen worden verstrekt aan ondernemers die kunnen en willen bijdragen aan de vernieuwing van de economie.

Sociaal ondernemen

Op zoek naar de menselijke maat in de economie kwam ik drie jaar geleden in contact met Henk Smit van Driekant  en Carin Wormsbecher van Drukkerij Wedding. Ik heb beiden geïnterviewd voor mijn eerste boek Een Menselijke Economie. Door het contact met deze twee sociale ondernemers heb ik ontdekt dat menselijkheid en economie  heel goed samen kunnen gaan.  Zij hebben korte metten gemaakt met de ideeën , die er bestaan rondom  ondernemers die niet aandeelhouderswaarde en het eigen inkomen boven aan de lijst zetten. Over sociale ondernemers wordt vooral in termen van 'geitenwollen sokken' en 'ze zijn niet zakelijk' gedacht. Niets is minder waar.  Want juist de aandacht voor het belangrijkste vermogen waarover een ondernemer kan beschikken, het menselijke kapitaal,  maakt dat Bakkerij Driekant en Drukkerij Wedding in deze economisch zware tijd toch wegen weten te vinden om de onderneming naar een beter vaarwater te loodsen.  Deze aandacht resulteert vooral in flexibiliteit bij de medewerkers en de bereidheid bij hen om zich volledig te blijven inzetten, ook als de omstandigheden ongunstig zijn. En dat onderscheidt hen van veel collega ondernemers, die in de gouden jaren van de economie vooral waren gericht op het maximaliseren van de winst van hun onderneming.

Driekant


Winst

Nu is er niets mis met het behalen van winst, want ondernemers  die dat niet doen gaan failliet of moeten hun bedrijf gedwongen opgeven. Maar alles ondergeschikt maken aan dat ene streven van zoveel mogelijk winst te behalen, holt de onderneming uit en maakt dat het in moeilijke tijden niet kan overleven. Bovendien blijft  innovatie vaak achterwege, omdat de investeringen die hiervoor nodig zijn, in de ogen van de ondernemer te veel risico op verlies van het opgebouwde eigen vermogen met zich meebrengt. De keus om de productie uit handen te geven aan bedrijven in lage lonen landen ligt in het verlengde van deze houding. Het verlaagt het risico dat verbonden is met zelf produceren en voorkomt problemen met personeel, dat door velen als een blok aan het been wordt ervaren. Bovendien kwam de druk op goedkoper produceren ook veelal van de kant van multinationals, waarvan veel midden- en klein bedrijven op hun beurt  afhankelijk zijn.  

Falende economie

De werkloosheid loopt momenteel sterk op. Hieraan is de teloorgang van kwalitatieve werkgelegenheid vooraf gegaan. Met kwalitatieve werkgelegenheid bedoel ik werk waarvoor jongeren op instituten, zoals de Technische Universiteit, HTS, MTS of LTS werden opgeleid. Het midden- en kleinbedrijf was traditioneel de motor van de economie.  Het is steeds de bakermat van technologische vernieuwing  geweest en de belangrijkste leverancier van werkgelegenheid. Die rol is het MKB kwijtgeraakt. De leemte die daardoor is ontstaan, werd gedeeltelijk overgenomen door de overheid en zorgsector. Maar nu de geldproblemen in beide sectoren voortdurend groter worden, zien we het versneld verdwijnen van werkgelegenheid en daardoor oplopende werkloosheid. Vooral bij schoolverlaters met een hogere opleiding. De werkloosheid is onder deze groep in de afgelopen twee jaar met bijna 40% gestegen.

Tekort aan werkgelegenheid

Het grootste probleem van deze tijd is het tekort aan werkgelegenheid.  En dat komt vooral omdat de maakindustrie grotendeels is verdwenen. Deze primaire economische activiteit is de basis voor economische welvaart. De dienstensector kan alleen effectief functioneren als de maaksector voldoende krachtig is.  Het onderwijs heeft in Nederland tot dusver geen bijdrage kunnen leveren aan het keren van dit tij, omdat de opleidingen grotendeels zijn gericht op de dienstensector.  Daarom zal ook een impuls moeten worden gegeven aan de vernieuwing van het onderwijs.Het initiatief dat Henk Smit heeft genomen om te werken aan het mogelijk maken van een Hogere Ambachtsschool past hier geheel in.

Crowdfunding 2


Rol overheid en banken

Voor het herstel van de economische structuur gaat het vooral om het opleiden en financieren van ondernemers, die vaardig zijn om hun ambacht als ondernemer uit te oefenen , oog hebben voor innovatie, voor de economische realiteit, voor wie ze hun product maken of  aan wie ze hun dienst verlenen en die vooral hun medewerkers als individu zien in plaats van als productiemiddel.  Het oude gezegde: 'De cost gaat voor de baet uit' gaat echter ook in deze tijd nog steeds op. Er moet worden geïnvesteerd. En daarvoor is geld nodig, dat niet door de overheid of door de banken zal worden geleverd. De overheid heeft zich uitgeput in het redden van banken. De banken hebben zich begeven in activiteiten waar men bij vandaan had moeten blijven en zich daardoor in het streven naar meer aandeelhouderswaarde onnodig veel risico op de hals gehaald. Niet dat banken ooit veel op hebben gehad met het midden- en kleinbedrijf, want het ging altijd al om te kleine bedragen in combinatie met wat banken zagen als te veel risico. Omdat de overheid bijsprong met diverse subsidieregelingen wilde het echter in het verleden nog wel lukken met de financiering van nieuwe MKB bedrijven. Maar nu de overheid het noodgedwongen laat afweten,  trekken banken zich steeds meer terug uit de financiering van het MKB.

Financiering van het herstel

Het geld om te investeren in het herstel van de economie zal daarom moeten komen van ons zelf. Wachten op betere tijden heeft geen zin. Bovendien, de kans dat het  MKB binnen enkele jaren geheel zal zijn verdwenen is groot, als er niets wordt gedaan. Het gaat daarbij om onderwijs, maar vooral om het financieren van beginnende jonge ondernemers. In plaats van dat jonge mensen zich moeten uitputten in het schrijven van theoretische ondernemingsplannen en diverse voordrachten voor commissies, ambtenaren en accountmanagers, terwijl nog geen 10% van hen de financiering voor elkaar krijgt, zouden startende ondernemers veel meer getoetst moeten worden op de eerdergenoemde kwaliteiten door ervaren ondernemers en in aanmerking moeten  komen voor een renteloze lening. Renteloos? Ja, want het is ronduit schandalig hoe een beginnende ondernemer op achterstand wordt gezet door rentetoeslagen, omdat de financiering risicovol zou zijn. Of als er al een informal investor zou zijn door vaak belachelijk hoge rendementseisen.

Wat u kunt doen

Hoe krijgen we het voor elkaar om renteloze leningen te verstrekken aan beginnende ondernemers en ondernemers-voor-ondernemers opleidingsinstituten? Nederland telt 600 goede doelen fondsen, waaraan in het algemeen ruimhartig wordt gedoneerd. Want Nederlanders zijn –gelukkig nog steeds- een vrijgevig volk met een open oog voor de noden in de wereld. Nu is het echter de hoogste tijd om voorrang te geven aan de eigen economie. Als dat niet gebeurt, dan hebben de 600 fondsen straks weinig donateurs meer. 

Op dit moment is er nog geen fonds in oprichting. Voor het realiseren hiervan is veel inzet nodig, zoals het vinden van geschikte mensen, organisatorisch, juridisch, ICT en financieel. Ik roep daarom iedereen op die hieraan een positieve en constructieve  bijdrage kan en wil leveren om contact met mij op te nemen op info@adbroere.nl.


Ad Broere, econoom


De Volkskrant, 26 november 2011 in het artikel Is dit onze toekomst?:

'Over de hele wereld hebben mensen het gehad met het huidige kapitalistische systeem.'

De financiële sector zou zijn oorspronkelijke functie moeten terugkrijgen: investeren in de reële economie in plaats van de onderlinge handel in financiële producten die op lucht gebaseerd zijn.'

Er zijn allerlei nuttige projecten waarvoor geld nodig is, bijvoorbeeld op het gebied van infrastructuur en alternatieve energiebronnen.'

De meeste burgers prefereren economisch herstel boven een wereld waarin ik jouw belastingformulier invul als jij mijn haar knipt.'

En de conclusie: Gedurfde ideeën zijn nodig. We kunnen ons de luxe om niet utopisch te denken niet meer permitteren.'


Welnu, ik reik hier een gedurfd idee aan op basis van een utopische gedachte. Wie is bereid in te stappen?

info@adbroere.nl


FD 28 november 2011:

Kabinet miskent belang sector en laat onnodig hoogwaardige industrie weglekken naar lagelonenlanden


Het kabinet laat de maakindustrie in de kou staan. Kleinere industriële sectoren zitten te veel 'onder de radar'; een gemiste kans om de internationale concurrentiekracht te versterken. Steeds meer hoogwaardige industriële activiteiten lekken zo onnodig weg naar lagelonenlanden. Geef dit vakmanschap meer aandacht, anders sterft de sector over twintig jaar uit. Dit is funest voor de slagkracht van onze economie.

Van de beroepsbevolking werkt 16% in de industrie, die goed is voor ongeveer € 23 mrd aan omzet in 2010, voor 50% bijdraagt aan de economische groei en goed is voor 80% van de R&D-investeringen.

Behoud daarvan moet een van de troefkaarten van het kabinet zijn.

De overheid richt zich te veel op multinationals en hightechbedrijven.

Er moeten keuzes worden gemaakt, maar de accenten liggen niet goed. De kleinere, hoogwaardige maakindustrie krijgt onvoldoende steun door de sterke lobby van de hightechindustrie. De toegevoegde waarde van het ambacht wordt zo onderschat.


FD 1 december 2011:

Voor mkb'ers die bij de bank geld willen lenen wordt 2012 een moeilijk jaar. Volgens economisch adviseur en oud-cfo van het ABP, Jan van de Poel, zal de financiering die banken het mkb verstrekken in 2012 met 20% dalen. ABN Amro en ING erkennen dat de kredietverlening zal afnemen.

Van de Poel: 'Een bankier moet evenveel energie steken in een kleine als een grote ondernemer. de transactiekosten in het mkb zijn hoog. dat er geknepen wordt, is begrijpelijk. Het is een gemakkelijke uitweg.' Volgens de oudhoogleraar accounting dreigt het mkb de dupe te worden van het aan banden leggen van de banken.

Van de Poel roept minister Maxime Verhagen van Economische Zaken, Landbouw & Innovatie op om bedrijven te helpen bij het zoeken naar alternatieve, niet bancaire, financiering. 'dat houdt meer in dan ergens op een namiddag een ''round table'' organiseren.

Er moet snel iets gebeuren.'

Van de Poel was lid van de expertgroep die in opdracht van Verhagen onderzoek deed naar de beschikbaarheid van krediet voor het mkb, dat voor 90% afhankelijk is van bancaire financiering. de expertgroep constateerde afgelopen zomer al dat sprake is van 'structurele fricties' in de financiering van het mkb. daarbij gaat het om kleinere, op Nederland gerichte bedrijven en snelle groeiers.

Een woordvoerder van ABN Amro erkent dat de kredietverlening in 2012 zal afnemen.  Een woordvoerder van ING zegt dat beperkende maatregelen voor banken kredietverlening aan ondernemers moeilijker maken.


Volkskrant 19 december 2011:

'Fondsen en investeerders die geld willen steken in de creatieve industrie, krijgen hun bijdrage verdubbeld door het nieuwe MKB+ innovatiefonds. Daarvoor is 8 miljoen euro beschikbaar. Minister Verhagen van Innovatie maakte dit vandaag bekend. De creatieve sector krijgt een extra zetje omdat het vaak om kleine ondernemingen gaat, die moeilijker aan kapitaal kunnen komen. Nieuw aan dit fonds is, dat ondernemers die hun vernieuwende producten op de markt brengen, de investering van het fonds terugbetalen. Zo kan het Fonds in plaats van een ondernemer, vier tot vijf ondernemers van krediet voorzien.'

Het economisch herstelfonds krijgt dus steun uit onverwachte hoek. Elke euro die renteloos door het herstelfonds wordt uitgeleend aan startende innovatieve ondernemers in de creatieve industrie -waarin vernieuwingen op het gebied van voeding, gezondheid, energie, huizenbouw enz. zijn begrepen- wordt verdubbeld met een renteloze lening door het innovatie.

De gedachte van terugbetaling van de lening waardoor er meer ondernemers kunnen worden geholpen vanuit het fonds, werd al door mij als een van de peilers van het economisch herstelfonds naar voren gebracht.



 

  • herkenning

    beste Ad,

    Druk doende met het opzetten van een kleinschalig zorgproject in omgeving van Zutphen (zie: www.woonerf-luscinia en www.actiefvoorluscinia.nl) , lopen wij als "startende" ondernemers tegen
    bovenstaande problematiek aan. Een economisch herstelfonds voor bv. starters als ons zou de weg naar realisatie stuk makkelijker maken. Wij staan nu nog voor de grote "hobbel" om het financieel rond te krijgen. Moeilijk in deze tijden.
    Met vriendelijke groet: Marianne.

    06/03/2012 - marianne van der westen-palstra
  • Stichting Sleipnir

    Het MKB is de motor van de economie. Samen moeten ze de krachten bundelen. Stichting Sleipnir is een goed voorbeeld van enerzijds het neutraliseren van prive-bezit van ondernemingen en anderzijds elkaar (financieel) steunen om te groeien en te innoveren. Zie http://www.stichtingsleipnir.nl/

    19/12/2011 - R.Thelosen

Reageer





Ad Broere
webdesign by vincken.eu